Hoe zorg je dat peuters luisteren en meewerken?

Ik weet niet hoe het met jou zit, maar ik had me mijn leven niet echt voorgesteld als een 24-uurs tussendoortjes-uitdeler of iemand die driftbuien sust omdat mijn dochter de dode muis die de kat had gevangen niet mocht aaien, maar toch staan we hier!

Als je bent zoals de meesten, heb je alles al geprobeerd: van de rustige, weloverwogen aanpak tot de gestreste verheven stem en dreigementen met het intrekken van schermtijd. Peuters zijn een eigenwijs stelletje en het kan moeilijk zijn om tot hen door te dringen, vooral zonder geschreeuw of tranen (van jou of van hen!).

Gelukkig zijn hier wat opvoedtips voor peuters om die pittige peuterjaren hopelijk een beetje draaglijker te maken!

Waarom kunnen ze niet luisteren?

Allereerst is het belangrijk om te begrijpen waarom het lijkt alsof onze peuters niet kunnen of willen luisteren als we ze iets voor de eerste keer vragen. Het blijkt dat er behoorlijk wat psychologie achter dit gedrag zit. De hersenen van kinderen zijn er van nature op ingesteld om controle te zoeken. Denk er maar eens over na: het grootste deel van hun leven wordt volledig bepaald door volwassenen, van wat ze dragen tot het eten dat ze krijgen. Kiezen om niet te luisteren is voor peuters dan ook een manier om hun macht te laten gelden.

En hier wordt het dus een beetje lastig. We willen dat kinderen voor zichzelf opkomen en opkomen voor hun eigen persoontje, MAAR we moeten als ouders ook grenzen stellen zodat onze kinderen niet veranderen in verwende, brutale nesten.

Zak door je knieën naar hun ooghoogte

Zelfs tijdens therapie reageren kinderen veel beter als je op hun niveau bent. Of het nu gaat om spelen, lezen of een gesprekje voeren. Als kinderen niet opletten, maken ze meestal geen oogcontact – en dat betekent dat ze niet naar je luisteren. Een goede manier om hun aandacht te trekken en hen te laten focussen, is door voor hen te gaan zitten.

Deze manier van communiceren heeft veel meer impact dan door de kamer schreeuwen of een instructie geven terwijl je met je rug naar hen toe bij het fornuis staat. Je zult versteld staan hoe goed je kleintje oplet als je op gelijke hoogte bent.

Schrap het woord 'niet'

Ik maak me hier zelf ook helemaal schuldig aan bij mijn kinderen. Het lijkt wel alsof ik altijd zeg wat ze niét moeten doen, in plaats van ze aan te moedigen om iets anders te doen.

Het blijkt dat onze manier van formuleren het juist moeilijker maakt voor hen om het te begrijpen. Negatieve verzoeken en commando's vragen van peuters een dubbele verwerking. Dat wil zeggen: ze moeten eerst bedenken waarmee we willen dat ze stoppen, en vervolgens uitvogelen wat we willen dat ze in plaats daarvan doen.

Hier zijn twee voorbeelden:

“Laat je speelgoed niet op de vloer slingeren” wordt “Doe je speelgoed in de speelgoedbak.”
“Trek niet aan de staart van de kat” wordt “Geef de kat een speeltje om mee te spelen.”

Zeg vaker 'ja'

Peuters hebben de gewoonte om meerdere keren per dag om precies hetzelfde te vragen.

Als je bent zoals ik, is je automatische reactie om gewoon 'nee' te blijven zeggen. Dat maakt ons geen slechte ouders. Het is zwaar om dag in dag uit naar dezelfde zin te luisteren zonder geïrriteerd te raken. Bovendien zijn er momenten waarop 'nee' volkomen terecht is en we het gewoon móeten zeggen.

Maar omdat onze kinderen onze standaard 'nee'-reacties keer op keer horen, beginnen ze ons weg te filteren. Daarom is het belangrijk om te zoeken naar momenten waarop je 'ja' kunt zeggen tegen hun verzoeken.

Als je kind bijvoorbeeld om 8 uur 's ochtends om snoep vraagt, kun je iets zeggen als: “wat dacht je ervan als we vanmiddag bij het tussendoortje een lekker stukje chocolade nemen?”

Je hebt nog steeds je doel bereikt om je kind niet zo vroeg in de ochtend chocola te geven, maar voor je peuter voelt dit ook als een overwinning. Hij kreeg niet alleen een positieve reactie, maar je gaf hem ook een keuze waardoor hij meer controle over de situatie ervaart. Een peuter laten luisteren begint er immers mee dat jij ook naar hem luistert.

Stop met aftellen tot 3

Sorry ouders, maar deze tactiek werkt gewoon niet. En áls het al werkt, is het slechts een kwestie van tijd voordat je kind doorkrijgt dat dit betekent dat hij meerdere kansen heeft om niét te luisteren voordat er een consequentie volgt.

We zorgen er hiermee eigenlijk voor dat ze nooit meteen de eerste keer luisteren. Ik weet dat het verleidelijk is om deze tactiek te gebruiken als je er middenin zit. Maar doe jezelf een plezier en stop met tellen om jezelf in de toekomst een hoop stress te besparen. Gebruik in plaats daarvan een van de bovenstaande strategieën.

Het is heel makkelijk om gefrustreerd te raken door je peuter als hij niet luistert, maar het is belangrijk om rustig te blijven en te onthouden dat het niet per se de bedoeling is om zo dwars te zijn. Opvoeden is nooit makkelijk en deze fase kan bijzonder uitdagend zijn. We komen er wel doorheen, met een paar grijze haren erbij, maar we gaan het overleven!!