Schermtijd: een complete gids

Welkom bij onze reeks ‘complete gidsen’, waarin we bijdragen van verschillende blogschrijvers samenbrengen rond een belangrijk onderwerp dat uitgebreid op onze blog wordt besproken. In deze gids onderzoeken we of schermtijd goed is voor peuters.

In dit artikel

• De verschillende soorten schermtijd
• • 1. De American Academy of Pediatrics (AAP)
  • • Stel grenzen
  • 2. De American Speech-Language-Hearing Association (ASHA)
  • 3. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
  • Media en kinderen
  • Jonge kinderen en schermen tijdens COVID-19 – virtuele workshop
  • • Hoeveel onthouden kinderen van schermen?

Speech Blubs krijgt elke week vragen van ouders en logopedisten die zich afvragen of hun kinderen schermen mogen gebruiken om ‘educatieve’ redenen. Nog een paar andere vragen over schermtijd voor kinderen: vanaf welke leeftijd mogen kinderen schermen gebruiken, hoeveel schermtijd is te veel, welk soort programma’s is het beste voor mijn kind, en loopt de spraakontwikkeling van mijn kind vertraging op door televisie te kijken? Het zijn lastige vragen, waarbij erfelijkheid en leeftijd een rol spelen, maar ook sociaaleconomische factoren en zelfs de vraag wat ‘educatief’ eigenlijk betekent. Daarbij komt dat niet iedereen het met elkaar eens is: het vraagstuk verschilt per cultuur, raakt aan verschillende waarden en de ideeën over wat gezond is, veranderen voortdurend.

Deze blog maakt deel uit van de doorlopende discussie over schermtijd en kinderen. Hij sluit aan bij bestaande blogs op onze website en bij recente webinars, waaronder het TEDx-evenement Media and Children en de Young Children and Screens during COVID-19 – Virtual Workshop, met vier van de toonaangevende Amerikaanse experts op dit gebied.

We bespreken deze webinars en experts omdat ze mede de basis vormen voor de standpunten en aanbevelingen van de drie meest gezaghebbende organisaties op dit gebied: de American Academy of Pediatrics (AAP), de American Speech-Language-Hearing Association (ASHA) en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Een vierde organisatie, CPLOL, is het Permanent Comité van Logopedisten in de Europese Unie. De afkorting ‘CPLOL’ verwijst naar de Franse naam: Comité Permanent de Liaison des Orthophonistes/Logopèdes de l'Union Européenne. Op dit moment verzamelen we nog informatie over hun aanbevelingen en over die van andere internationale organisaties.

Misverstanden over digitale media

Deze blog probeert de discussie te verhelderen en ouders alle actuele informatie te geven, zodat ze zelf een beslissing kunnen nemen over schermtijd. De meeste experts zijn het erover eens dat schermen op zich niet slecht zijn: het is de manier waarop we ze gebruiken die beter kan.

De verschillende soorten schermtijd

Laten we om te beginnen kijken hoe schermtijd meestal wordt ingedeeld:

Ingedeeld naar soort inhoud

1. Entertainment – dit is het populairst en omvat televisiekijken en videogames spelen

2. Educatief:

• Afstandsonderwijs – bijvoorbeeld videovergaderingen en online cursussen
• Educatieve apps – alle apps die beweren een bepaalde taak of vaardigheid aan te leren
• Apps die aanzetten tot maken – zoals doe-het-zelf-, how-to- en bouwvideo’s en -apps, maar ook apps die kunst en muziek aanleren.

3. Videobellen – zoals WhatsApp, Skype, Zoom, Webex en Viber

4. Sociale media – zoals FB, Instagram, Snapchat, Tinder, Bumble, TikTok, Twitter

Ingedeeld naar hoe de inhoud wordt gebruikt

1. Passief – gewoon televisie of muziekvideo’s kijken

2. Actief – bijvoorbeeld gamen, surfen, yogalessen volgen enz.

• Gericht op actieve betrokkenheid (wisselwerking tussen de app en de gebruiker)
• Gedeeld gebruik (online met vrienden en/of familie)

3. Creatief – Dit kan samen met anderen of door één maker gebeuren, maar draait om het ontwikkelen van vaardigheden en het maken van iets dat gedeeld of uitgevoerd kan worden. Zowel de inhoud als de kwaliteit van de software en het aanleren van vaardigheden zijn belangrijk.

4. Communicatief – e-learning, WhatsApp, Instagram, FB enz.

**Let op: ook deze indeling is een combinatie van verschillende lijsten die onderling enigszins verschillen. Het gaat erom dat je gaat kijken wat er allemaal mogelijk is, zodat je begrijpt hoe breed het onderwerp is.

Speech Blubs: een educatieve, actieve app voor jou en je kleintje

HEEL BELANGRIJK: ALLE experts zijn het erover eens dat kinderen schermen het best kunnen gebruiken samen met actieve, betrokken ouders die meekijken.

Oké, nu dat gezegd is: laten we horen wat de deskundige organisaties over schermtijd zeggen.

Aanbevelingen over schermtijd van de GROTE 3!

Dit zijn de aandachtspunten en richtlijnen bij het bepalen van de aanbevolen schermtijd voor kinderen. De ‘GROTE 3’ zijn de AAP, ASHA en de WHO.

1. De American Academy of Pediatrics (AAP)

De nieuwste richtlijnen vragen ouders grenzen te stellen aan wanneer, waar en hoe lang kinderen schermen mogen gebruiken, maar erkennen ook dat elektronische media zowel voordelen als risico’s hebben.

De Academy houdt vast aan het advies om kinderen jonger dan 18 tot 24 maanden geen schermen te geven, met één uitzondering: videobellen. Praten met familieleden ver weg via diensten als Skype en FaceTime kan volgens de artsen helpen om een band op te bouwen. Ze blijven erbij dat er weinig bewijs is dat baby’s iets begrijpen van of hebben aan televisiekijken, apps gebruiken of andere online activiteiten. Sterker nog, dr. Dimitri Christakis en dr. John Hutton (zie verderop) leggen uit dat hun onderzoeken weinig fysiologisch bewijs voor enig voordeel laten zien.

Als ouders programma’s en apps willen introduceren bij kinderen van 18 tot 24 maanden, is het belangrijk dat ze er samen met hun kind mee spelen en op elkaar reageren. Telefoons, iPads en andere apparaten mogen het contact met ouders op geen enkele manier vervangen of een ‘gratis’ oppas worden. Voor kinderen van twee tot vijf jaar raadt de Academy maximaal één uur per dag aan. Ouders worden aangemoedigd om mee te blijven doen en alleen kwalitatief goede programma’s te kiezen van bronnen zoals PBS Kids en Sesame Workshop.

Stel grenzen

De richtlijnen sporen gezinnen met oudere kinderen aan om grenzen te stellen aan mediagebruik binnen een dag waarin ook minstens een uur lichaamsbeweging, voldoende slaap (8 tot 12 uur, afhankelijk van de leeftijd) en waardevolle tijd met het gezin passen. Zulke grenzen verkleinen de kans op overgewicht, slaaptekort en slechtere schoolprestaties, terwijl kinderen toch online contact kunnen hebben met vrienden en familie en kunnen leren over de wereld om hen heen.

De Academy raadt ouders ook aan om:

• Apparaten en tv’s een uur voor het slapengaan uit te zetten en ze ’s nachts uit de slaapkamer te weren. Licht en geluid kunnen de slaap verstoren.
• Het gebruik van entertainmentmedia tijdens het huiswerk te ontmoedigen. Zulk multitasken blijkt het leren te belemmeren.
• Mediavrije plekken en momenten af te spreken (zoals tijdens het avondeten) voor alle gezinsleden, ook voor volwassenen.
• Te blijven kijken naar wat kinderen kijken en met hen te praten over online pesten, sexting en andere gevaren.

2. De American Speech-Language-Hearing Association (ASHA)

ASHA meldt: “Ouders blijven worstelen met het stellen van passende grenzen voor kinderen, en het is niet per se zo eenvoudig als niet meer dan 30 minuten per dag.”

“Deel deze technologievoornemens met gezinnen om hen te helpen een goede balans in schermtijd te vinden voor het nieuwe schooljaar:

1. Maak een plan – en houd je eraan. Heb je nog geen mediaplan voor je gezin, dan is het begin van het schooljaar een uitstekend moment om er een te maken. Verschillende betrouwbare organisaties, waaronder de American Academy of Pediatrics en Common Sense Media, bieden sjablonen aan die het makkelijk maken. Ook als je al een plan hebt, neem dan de tijd om het opnieuw te bekijken en ga – samen met je kinderen – na of de regels moeten worden aangepast. Wat werkt wel en wat niet? Zijn de kinderen oud genoeg voor extra of andere privileges? Schermtijdplannen moeten meegroeien om effectief te blijven.
2. Let op kwaliteit. Hoewel hoeveelheid – zoals dagelijkse of wekelijkse tijdslimieten – voor veel gezinnen nog steeds werkt, is niet alle schermtijd gelijk. Zoals de meeste experts nu benadrukken: 30 minuten iets maken – kunst, verhalen, programmeren – is niet hetzelfde als 30 minuten passief YouTube-video’s kijken. Leg de nadruk op het eerste – en overweeg wat meer ruimte te geven als de tijd goed wordt besteed.
3. Maak het avondeten heilig. Oud maar goed: het avondeten hoort offline tijd te zijn. Laat het gesprek aan tafel centraal staan. Regelmatig samen eten bouwt niet alleen de communicatie van kinderen op – spraak, taal en sociale vaardigheden – en biedt een ongeëvenaarde, vaste gelegenheid voor verbondenheid in het gezin, maar heeft ook tal van andere voordelen. Technologie leidt bijna altijd af – dus geen berichtjes of e-mails beantwoorden en niets googelen. Iedereen kan die 30 minuten wel wachten.
4. Geen schermen in bed. Nog zo’n klassieker die vaak wordt genegeerd. Recent onderzoek van Common Sense Media liet zien dat 68% van de tieners – en 74% van de ouders – tegenwoordig hun mobiele apparaat mee naar bed neemt. Dat gaat niet alleen ten koste van waardevolle activiteiten voor het slapengaan, zoals dagelijks voorlezen, maar kan ook een goede nachtrust verstoren – en die is nodig voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid en voor schoolsucces.
5. Beperk schermen tijdens het huiswerk. Dat wordt ongetwijfeld lastiger naarmate kinderen ouder worden en opdrachten online onderzoek vereisen. Beperk technologie daarom zoveel mogelijk – en gebruik het alleen als hulp bij het huiswerk. Ontmoedig tijdens het huiswerk multitasken met sociale media of berichtjes.
6. Doe mee. Maak van techgebruik een gezamenlijke activiteit. Kijk samen met je kinderen hoe ze Fortnite spelen of video’s van hun favoriete YouTubers bekijken. Stel vragen. Toon interesse – of beter nog: wees geïnteresseerd. Zo blijft de communicatie open en heb je de kans om te praten en een band op te bouwen, en het kan ook de zorgen van ouders over de online tijd van hun kind verminderen – het valt misschien mee. Omgekeerd kan het ook een vroeg signaal zijn van problematische inhoud.
7. Til het gesprek naar een hoger niveau. Denk verder dan limieten, regels en beperkingen. Die hebben zeker hun plek, maar moedig kinderen aan om zelf kritisch na te denken over hoe ze technologie gebruiken (risico’s/voordelen), en help hen offline tijd te waarderen – zowel activiteiten als relaties – en mensen boven apparaten te stellen.

Ouders kunnen niet alles in de gaten houden, zeker niet als kinderen ouder worden. Praat over wat je verwacht van een goede digitale burger en over de waarden van je gezin, zodat ze die meenemen als ze bij vrienden thuis zijn, in de schoolbus zitten of ergens anders in de wereld. Geef ze de handvatten om goede beslissingen te nemen.”

3. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)

Volgens de nieuwe richtlijnen van de WHO, die schermtijd voor kinderen graag wil beperken, zouden kinderen van 2 tot 5 jaar maximaal 60 minuten schermtijd per dag moeten hebben (en hoe minder, hoe beter). Kinderen onder de 2 jaar zouden volgens de WHO helemaal geen tijd met schermen moeten doorbrengen. Idealiter wordt alle schermtijd ‘samen gekeken’ met betrokken volwassenen. Deze aanbeveling hangt direct samen met het bewijs van de WHO voor wijdverbreid overgewicht bij kinderen en een algemeen gebrek aan beweging in het dagritme van kinderen.

Een interessant feit: deze richtlijnen zijn de afgelopen vijf jaar herhaaldelijk veranderd. Dat laat zien dat er steeds meer onderzoek over dit onderwerp beschikbaar komt en dat de resultaten vooral twee inzichten weerspiegelen: schermen zijn blijvend en zullen deel uitmaken van het leven van jonge kinderen, en de soorten inhoud ontwikkelen zich en verdienen steeds meer aandacht. Ook de standpunten van de grote 3 zijn enigszins veranderd, en we blijven hun aanbevelingen bijwerken.

Laten we nu kijken naar twee evenementen die door dezelfde expert werden geleid.

TWEE interessante webinars over schermtijd

Dr. Dimitri A. Christakis is directeur van het Center for Child Health, Behavior and Development van het Seattle Children's Research Institute, auteur van onderzoeksartikelen en boeken, en een veelgevraagd expert bij CNN, NPR, Today, CBS News, ABC News en NBC News. Onlangs was hij ook spreker bij TEDx.

Media en kinderen

https://www.youtube.com/watch?time_continue=421&v=BoT7qH_uVNo&feature=emb_logo

Vijf belangrijke inzichten uit dit webinar gaan vooral over passief schermgebruik:

1. De hersenen van een kind worden in de eerste twee jaar drie keer zo groot!
2. Langdurige blootstelling aan snel wisselende beelden tijdens de kritieke periode van de hersenontwikkeling leert de hersenen om veel prikkels te verwachten, wat later in het leven tot aandachtsproblemen leidt.
3. Voor elk uur televisie dat een kind vóór de leeftijd van drie jaar kijkt, neemt de kans op aandachtsproblemen met ongeveer 10% toe. Een kind dat twee uur per dag tv kijkt, heeft dus 20% meer kans op aandachtsproblemen dan een kind dat geen tv kijkt.
4. Cognitieve stimulatie (een ouder die voorleest of zingt voor een kind) verkleint juist de kans op aandachtsproblemen later in het leven.
5. Educatieve inhoud brengt geen risico op aandachtsproblemen met zich mee, terwijl entertainment een risico van 60% en gewelddadige inhoud een risico van 110% op aandachtsproblemen geeft.

Jonge kinderen en schermen tijdens COVID-19 – virtuele workshop

Tijdens de pandemie leidde dr. Christakis ook dit recentere webinar, getiteld “Young Children and Screens during COVID-19 - Virtual Workshop”, met drie andere experts op het gebied van kinderen en ontwikkeling: John S. Hutton, Brandon T. McDaniel en Ellen Wartella.

https://www.youtube.com/watch?v=t4ib95CxzD8

• Dimitri A. Christakis
• John S. Hutton
• Brandon T. McDaniel
• Ellen Wartella

Hier volgen enkele belangrijke citaten van de vier experts. Let op hoe open ze staan voor de werkzaamheid van schermgebruik. Zelfs tussen hen verschilt dat.

Dr. Christakis over schermtijd:

Hoeveel (recreatieve) schermtijd moeten we toestaan, en moeten we in deze periode uitzonderingen maken?

“De richtlijnen van de American Academy of Pediatrics voor kinderen van 18 maanden tot 5 jaar noemen 1 à 2 uur (let op: hij is een van de mensen die deze richtlijnen voor de AAP hebben helpen opstellen).”

Dr. Hutton over schermtijd:

1. Waar bevindt het scherm zich (wat je toegang noemt)?
2. Hoeveel wordt het scherm gebruikt (aantal minuten per dag en op welke leeftijd)?
3. Naar wat voor inhoud kijken ze?
4. Wordt er samen gekeken (ouder en kind gebruiken het samen)?

“Er is veel bewijs dat kinderen onder de 2 jaar zeker veel minder, of helemaal niets, van schermen lijken te leren. Veel van dit onderzoek ging over televisie, en die is erg passief.”

“Bij meer interactieve media kunnen er wat verschillen zijn. Het lijkt erop dat er onder de 2 jaar echt een grens is aan wat kinderen van schermen leren.”

“De inhoud op het scherm moet eenvoudig, rustig en zacht zijn. Leren werkt het best in een sociale context, waarin mensen met elkaar omgaan. Interessant genoeg raken de hersenen van ouders en kinderen op elkaar afgestemd wanneer ze samen iets doen rond een leesactiviteit.

“Wat nog niet duidelijk is, is hoe goed vaardigheden die op het scherm worden geleerd zich vertalen naar de echte wereld. Het zou er helemaal om moeten draaien dat je wat op het scherm staat meeneemt en in de echte wereld oefent, zodat die vaardigheden zich zo goed mogelijk ontwikkelen.”

Dr. McDaniel over schermtijd:

• Kinderen hebben een ouder nodig die op hen reageert
• Het telefoon- en techgebruik van ouders heeft waarschijnlijk invloed op alle aspecten van sensitiviteit
• Maak een mediaplan voor het gezin
• Plan momenten van gerichte gezinstijd
• Spreek techvrije tijden en plekken af
• Bespreek de verwachtingen rond techgebruik
• Maak en houd oogcontact tijdens het communiceren
• Onthoud dat je een mens bent (en geen supermens).
• Voel je niet schuldig over je pogingen om schermgebruik te beperken.

Hoe kan ik met mijn kinderen kwalitatief goede, gerichte momenten creëren waarin ik niet aan het multitasken ben en mijn reacties niet tekortschieten?

Hij raadt aan om “een soort plan te maken tegen het gevoel dat je je kind gewoon voor de tv zet. Heel jonge kinderen hebben veel interactie en aandacht van ouders nodig, en dat maakt het lastig. TIP: Neem veel korte pauzes tijdens je werkdag.”

Dr. Wartella over schermtijd:

• De aard van het kind. “Kinderen ontwikkelen zich het best wanneer er een zorgzame volwassene is en ze bezig zijn met interessante voorwerpen of een interessante wereld om hen heen . . . nuttige media zijn een prachtig hulpmiddel, mits er duidelijk ouderlijk toezicht is. Hoe media worden gebruikt, hangt af van het soort kind dat ze gebruikt.”
• De inhoud. “Met welke inhoud is je kind bezig? (Is die) geschikt voor de leeftijd? Past de inhoud bij de waarden van je gezin? (Is er) iets dat een negatieve invloed kan hebben, enz.? Ze zegt dat je onderscheid moet maken tussen educatieve en niet-educatieve inhoud.”
• Context – “Waar de volwassene samen met het kind bezig is, of bij gezamenlijk mediagebruik met het kind: praat met je kind en wijs dingen aan waarvan je wilt dat je kind ze opmerkt.”

Hoeveel onthouden kinderen van schermen?

“. . . dit noemen we ‘transfertaken’. Er zijn de afgelopen jaren enkele onderzoeken gedaan, en we weten dat als je een video laat zien van een kind dat iets op het scherm probeert te vinden, en die niet interactief is – als ze zelf niets hoeven te doen – de transfer niet plaatsvindt. Dit is allemaal nog voorlopig. We weten nog niet genoeg over wat interactiviteit is en welke vorm van interactiviteit hen in staat stelt om wat ze op het scherm zien over te brengen naar de echte wereld.”

Hoe kunnen ouders bepalen of een app educatief is en of de app echt doet wat hij belooft?

“Hier moet je op letten om te bepalen of iets educatief is:

1. Is het tempo rustiger?
2. Probeert de app het kind aan te zetten om ook buiten het scherm met de inhoud bezig te zijn?
3. Vraag je af of de inhoud rustgevend is.
4. Kijk of het materiaal aansluit bij waar je kind in geïnteresseerd is.
5. Is de app doordacht in de manier waarop hij je kind aanzet om verder te gaan dan het scherm, in de manier waarop hij aansluit bij de waarden die jij als ouder belangrijk vindt, en heeft hij een rustgevend effect op je kind?

Een andere manier om te weten of het goed is, is het aan je vrienden te vragen.”

Dr. Wartella raadde ook aan om Common Sense Media te raadplegen voor ideeën en informatie over geschikte inhoud voor je kind.

Het belangrijkste inzicht uit het webinar: de meningen over schermtijd lopen wat uiteen, maar iedereen was het erover eens dat schermtijd educatief moet zijn, door ouders begeleid moet worden en actief in de gaten moet worden gehouden, en dat passieve schermtijd vermeden moet worden bij kinderen onder de twee jaar.

Onze logopedisten over schermtijd voor kinderen

In een andere blog die ik schreef, getiteld “Slimme schermtijd: is het verstandig voor peuters?”, stel ik algemene vragen over schermtijd, zet ik de aanbevelingen van de drie grote organisaties (ASHA, de AAP en de WHO) op een rij, geef ik een overzicht van aanbevolen schermtijd per leeftijd en deel ik zelfs vijf tips om thuis met je kinderen aan spraak te werken.

In haar blog “Kinderen en schermen: schermtijd kan gedeelde tijd zijn” onderzoekt logopedist El Robertson hoe je schermactiviteiten voor je kind kiest. Ze pleit ervoor dat ouders betrokken raken bij de schermtijd van hun kinderen, altijd educatieve inhoud kiezen en – heel belangrijk – om de beurt met hun kind aan de slag gaan en schermtijd gebruiken om gesprekken op gang te brengen.

Logopedist Natalie Barnes bespreekt de gevaren en oorzaken van digitale verslaving en legt uit hoe Speech Blubs daarmee omgaat in haar blog Slimme schermtijd voor supersterke spraakvaardigheden. Om te benadrukken hoeveel we om ‘onze kinderen’ geven, zet de blog opnieuw de aanbevelingen van de American Academy of Pediatrics en de Wereldgezondheidsorganisatie op een rij, en probeert hij het onderwerp met gezond verstand te benaderen.

Let op: dit artikel gaat niet in op de invloed van sociale media. Wij vinden dat onderwerp te groot om in dit artikel te behandelen.

Hoe zit het ECHT?

Samengevat vinden de experts dat:

1. Actieve schermtijd ECHT veel beter is dan passieve schermtijd.
2. Schermtijd onder begeleiding van ouders, waarbij ouders meekijken en betrokken zijn, ECHT veel beter is dan je kind zonder toezicht alleen te laten met welke inhoud dan ook.
3. Techvrije tijden en plekken in huis afspreken ECHT veel beter is dan schermtijd lukraak te laten verlopen.
4. ALLE experts zeggen dat je je kind ECHT geen schermen moet geven bij het slapengaan of tijdens het avondeten.
5. Ze zeggen ook dat het ECHT veel beter is om een geschikte plek te kiezen, een passende hoeveelheid schermtijd (op basis van de aanbevelingen van de GROTE 3) en het soort inhoud dat het best bij jouw gezin past.

Blijf daarnaast de GROTE 3 volgen, zodat je op de hoogte blijft van wijzigingen in hun aanbevelingen nu er steeds meer onderzoek beschikbaar komt.

Speech Blubs is een vorm van educatieve inhoud die aantoonbaar echte resultaten oplevert bij het leren praten. Ontdek het zelf!