Unschooling – de ultieme gids voor ouders

In dit artikel

• Leer thuis met de Speech Blubs-app
• De filosofie achter het concept ontrafeld
• Waarom je unschooling zou moeten overwegen
• • Meer keuze?
• De rol van de unschoolingouder
• Kloppen de cijfers?
• Tot slot

Veranderende tijden en groeiende behoeften vragen om nieuwe concepten. Unschooling is een concept dat snel terrein wint op het traditionele, gevestigde schoolsysteem dat vandaag de dag gangbaar is. Met unschooling haal je een soort klaslokaal in het klein naar het comfort van je eigen huis.

Leer thuis met de Speech Blubs-app

Hoe meer je oefent, hoe meer je leert! Probeer de Speech Blubs-app voor leuk en boeiend taalplezier samen met je kleintje.

Als vorm van informeel leren valt er veel te begrijpen over unschooling. In de kern gaat deze vorm van thuisonderwijs ervan uit dat activiteiten die het kind zelf kiest de belangrijkste manier zijn om dingen te leren en te begrijpen. Bij unschooling doen kinderen de nodige kennis op via ervaringen uit het echte leven, zoals spelen, taken in het huishouden, persoonlijke interesses ontwikkelen en nieuwsgierigheid voeden.

Meestal draait unschooling om het kind zelf en om een meer persoonlijke en betekenisvolle vorming. Deze onconventionele vorm van onderwijs roept vragen op over de waarde en effectiviteit van het traditionele model, dat vastzit aan een vooraf bepaald leerplan en sterk gericht is op cijfers.

https://www.youtube.com/watch?v=cqkYQ-3etxE

De filosofie achter het concept ontrafeld

“Ik leef, dus ik leer,” schrijft Pam Sorooshian als ze beschrijft wat het betekent om een unschoolingleven te leiden. Omdat leren iets aangeborens is, staan unschoolers erom bekend dat ze deze manier van leren bijzonder lonend vinden. Voor iets wat zo vanzelf gaat als leren, zouden kinderen niet getoetst hoeven te worden om te zien wat en hoeveel ze hebben geleerd; dat blijkt vanzelf uit de manier waarop ze het toepassen in een bepaalde situatie.

Het meest basale idee achter unschooling is dat leren op een natuurlijke manier bij het kind moet gebeuren. Deze aanpak geeft nieuwsgierigheid en verbeelding de erkenning die ze verdienen, iets wat in de gevestigde onderwijsmodellen vaak lijkt te ontbreken.

Unschooling wil recht doen aan de uniciteit en individualiteit van elk kind. Het is in veel opzichten geschikt voor kinderen met uiteenlopende leerstijlen. En net zoals kinderen hun mijlpalen in de ontwikkeling op verschillende leeftijden bereiken, leren ze ook van nature verschillende dingen op verschillende leeftijden. Daar komen de woorden van Albert Einstein goed tot hun recht:

“Iedereen is een genie. Maar als je een vis beoordeelt op zijn vermogen om in een boom te klimmen, zal hij zijn hele leven denken dat hij dom is.”

Traditionele scholen hebben een pijnlijke geschiedenis als het gaat om het aanwakkeren van een verlammend minderwaardigheidsgevoel bij leerlingen die minder “intelligent” worden gevonden.

Waarom je unschooling zou moeten overwegen

De laatste tijd heeft het concept unschooling heel wat wenkbrauwen doen fronsen. Misschien heb je je ook afgevraagd hoe thuis lesgeven de traditionele, beproefde manier van naar school gaan kan vervangen. Maar unschoolers denken daar anders over.

We leven in een tijd waarin de kloof in communicatie tussen ouders en kinderen steeds groter wordt. Het concept unschooling voelt dan ook als een frisse wind. Bij unschooling brengen ouders en kinderen vaak meer tijd samen door – wat hun band flink kan versterken.

Voorstanders van unschooling vinden dat veel van wat kinderen op een gewone school leren in het echte leven weinig nut heeft. Er heerst de opvatting dat kinderen vooral leren instructies op te volgen en nooit echt in aanraking komen met “problemen uit het echte leven”.

Meer keuze?

Een ander veelgehoord argument is dat het conformistische schoolsysteem ongunstig is voor wie keuzevrijheid wil. Unschooling geeft kinderen de kans om zelf te kiezen wat, hoe en wanneer ze leren. Daar steken de lessen die kinderen via unschooling opdoen gunstig af tegen het traditionele systeem: ze maken in deze manier van leren meer gefundeerde en duurzame keuzes. Ze leren omgaan met uitdagende situaties uit het echte leven, en niet alleen met het oplossen van lastige abstracte vergelijkingen.

Kinderen die naar school gaan, lijken sterk beïnvloed te worden door leeftijdsgenoten, iets waar ouders waarschijnlijk geen invloed op hebben of zelfs geen weet van hebben. Natuurlijk valt niet te ontkennen dat de invloed van leeftijdsgenoten meestal gezond en zelfs goed kan zijn voor een kind.

Tegelijkertijd zijn er talloze voorbeelden waarin een negatieve invloed van leeftijdsgenoten schadelijk en zeer nadelig bleek. Terwijl ouders bepalen of kinderen naar een gewone school gaan, vinden unschoolers hun plek binnen een gevarieerdere groep mensen – zowel jonger als ouder.

Daar komt nog bij dat de kinderen zelf de leraren kiezen met wie ze werken. In het traditionele onderwijs hebben ouders vrijwel niets te zeggen over wie de leraren van hun kind zijn, maar bij deze vorm van leren ligt dat heel anders. Ouders kunnen de tijd nemen om coaches en mentoren te kiezen met wie hun kinderen werken. Zo ontstaat er een duurzamere, doorlopende relatie.

De rol van de unschoolingouder

De keuze voor unschooling op zich lijkt al een grote stap, maar ouders zijn ook vaak bang dat ze de rol van unschoolingouder niet goed kunnen invullen. Een deel van de aarzeling komt zeker voort uit de extra verantwoordelijkheden die het met zich meebrengt.

Maar een unschoolingouder zijn is niet zo ingewikkeld. Ja, het kost moeite, maar het is het absoluut waard. Om een goede unschoolingouder te zijn, is de eerste stap dat je goed aanvoelt waar je kind in geïnteresseerd is. Als je begrijpt wat je kind wel en niet leuk vindt en oprechte interesse toont, heb je al een mooie voorsprong.

Het is altijd een goed idee om in te spelen op de interesses van je kind. Tijd met je kind doorbrengen en samen over allerlei onderwerpen praten, is waarschijnlijk het allerbelangrijkste wat je als ouder kunt doen. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe belangrijk het is om goed te letten op wat je kind doet. En tot slot: vergeet niet om ook plezier te hebben.

Kloppen de cijfers?

Volgens een enquête onder 75 deelnemers (volwassenen van 18 tot 49 jaar) vonden op drie na alle deelnemers dat de voordelen van unschooling zwaarder wogen dan de nadelen. Bijna 70% van hen gaf aan dat “de ervaringen hen in staat stelden zich te ontwikkelen tot zeer gemotiveerde, zelfsturende mensen. Het bood hun een breder scala aan leermogelijkheden, een rijker sociaal leven met mensen van verschillende leeftijden en een relatief soepele overgang naar het volwassen leven.”

Opvallend is ook dat maar heel weinig van hen ernstige of wezenlijke klachten hadden over unschooling. Meer dan een derde van de deelnemers kon helemaal geen nadelen bedenken. Bij de rest waren enkele opvallende nadelen de oordelen vanuit de maatschappij, een zekere mate van sociaal isolement en moeite om zich aan te passen aan de sociale omgangsvormen van leeftijdsgenoten.

Tot slot

Het is helemaal aan jou en je kind of je voor de gebaande weg kiest of voor de minder bewandelde route als het om onderwijs gaat. Zoek ook eerst uit of unschooling waar je woont wettelijk is toegestaan, en verdiep je er daarna verder in.

Hoe dan ook: afgezien van een paar nadelen kan unschooling ongetwijfeld een geweldige manier zijn om te leren en daar plezier aan te beleven. Unschooling kan uitstekend werken als zowel jij als je kind openstaan voor deze manier van leren en experimenteren. Kortom: het draait erom dat je samen in harmonie leert leven in je eigen kleine wereld, zonder de banden met de buitenwereld uit het oog te verliezen.