Executieve functiestoornis - Wat het is en hoe je kunt helpen

We gebruiken dagelijks executieve functies en vaardigheden om te plannen, organiseren, strategieeën te bedenken, te onthouden en onze aandacht erbij te houden, zodat we kunnen:

• Plannen maken
• De tijd in de gaten houden
• Werk op tijd afronden
• Multitasken
• Eerdere kennis zinvol toepassen in gesprekken
• Ideeën evalueren en reflecteren op ons werk
• Om hulp vragen of extra informatie zoeken
• Deelnemen aan groepsdynamiek
• Bijsturen tijdens het denken, lezen en schrijven

Vijf gebieden van executieve functies

Er zijn vijf onderling verbonden gebieden van executief functioneren. De schoolprestaties van je kind hangen sterk af van het vermogen om deze vijf gebieden goed in te zetten:

Wat executief functioneren zo complex maakt, is dat deze vijf gebieden verder kunnen worden opgedeeld, waardoor we de vaardigheden en processen die we dagelijks gebruiken beter begrijpen. 

In feite kent executief functioneren verschillende gedragscategorieën waar al deze vaardigheden onder vallen:

Wat is een executieve functiestoornis?

Een executieve functiestoornis ontstaat wanneer er problemen zijn met het uitvoeren van executieve functies. Het kan in de familie zitten en op elke leeftijd zichtbaar worden (hoewel het vaak duidelijker wordt naarmate kinderen naar de basisschool gaan, omdat de eisen om zelfstandig schoolwerk te maken de signalen kunnen uitlokken). 

Helaas bestaan er geen snelle en eenvoudige tests om alle kenmerken van executief functioneren in kaart te brengen. Vaak zijn er meerdere specialisten met verschillende tests nodig om tot de juiste diagnose te komen. Hierbij kun je denken aan:

• Leerkrachten
• Logopedisten
• Ergotherapeuten
• Orthopedagogen of onderwijspsychologen

Signalen en symptomen van een executieve functiestoornis

Je kind kan moeite hebben met executieve functies als het problemen ervaart met:

• Het plannen van projecten
• Inschatten hoeveel tijd een taak kost
• Verhalen vertellen door moeite met plannen en de juiste volgorde aanbrengen
• Informatie onthouden en weer oproepen uit het geheugen
• Het opstarten van activiteiten of taken
• Zelfstandig ideeën bedenken
• Informatie vasthouden terwijl het er iets mee moet doen

Wil je meer weten over de signalen en symptomen van een executieve functiestoornis? Lees dan ons artikel over Vroege signalen van een executieve functiestoornis herkennen.

Executieve functies en spraak & taal

Spraak en taal zijn vaardigheden die behoorlijk wat cognitieve inspanning vragen. Executieve functies vormen een belangrijk onderdeel van deze cognitie, waardoor problemen hiermee de spraak- en taalontwikkeling (en de schoolprestaties) van je kind nadelig kunnen beïnvloeden. 

Binnen de gedragscategorieën van executieve functiestoornissen kunnen deze nadelige effecten op spraak en taal zich op de volgende manieren uiten:

• Zwakke impulsbeheersing: Niet eerst kunnen nadenken voordat men praat, wat leidt tot een onduidelijke articulatie en opmerkingen die niet altijd logisch zijn
• Moeite met emotieregulatie: Emotionele uitbarstingen door het onvermogen om emoties goed te uiten via spraak en taal
• Moeite met plannen/prioriteren: Moeite met het bepalen van tussenstappen om een communicatiedoel te bereiken en keuzes maken over wat eerst overgebracht moet worden
• Weinig cognitieve flexibiliteit: Communicatieproblemen niet kunnen oplossen door moeite met het aanpassen van plannen en strategieën als de situatie verandert
• Zwak werkgeheugen: Moeite met effectief communiceren, omdat het heel lastig kan zijn om de boodschap in gedachten te houden terwijl je deze aan de ander probeert over te brengen
• Moeite met zelfmonitoring: Niet goed kunnen inschatten hoe de communicatie verloopt of niet merken wanneer er een misverstand ontstaat
• Moeite met taakinitiatie: Niet goed aanvoelen wanneer communicatie nodig is en het gesprek niet uit zichzelf starten zonder aansporing 
• Zwakke organisatie: Geen overzicht kunnen houden over de informatie die tijdens het gesprek tussen gesprekspartners wordt uitgewisseld

Zo kan Speech Blubs helpen

Omdat Speech Blubs gebruikmaakt van de principes van Slimme Schermtijd, versterkt de structuur en werking van de app direct de executieve functies van je kind door:

• Je kind te leren organiseren: tijd indelen, kiezen wat het wil doen en de spullen verzamelen die daarvoor nodig zijn
• Je kind te helpen prioriteiten stellen bij de taken en materialen die nodig zijn voor de favoriete Speech Blubs-activiteiten
• Je kind te stimuleren flexibeler te denken met behulp van afwisselende activiteiten en uitdagingen
• Het werkgeheugen van je kind continu uit te dagen zonder dat er frustratie ontstaat
• Je kind te leren zichzelf te monitoren en te controleren en te kijken hoe het gaat
• Onze app is eenvoudig, herkenbaar en levensecht, waardoor je kind de nieuwe vaardigheden direct kan meenemen naar het dagelijks leven
• Speech Blubs beloont je kind voor al het harde werk, wat motiveert om nog meer vooruitgang te boeken