5 wskazówek dotyczących dyscyplinowania dziecka z autyzmem

Wprowadzanie zasad i dyscypliny u dziecka w spektrum autyzmu bywa jeszcze trudniejsze niż zwykle. To, co wiesz o tradycyjnych metodach wychowawczych, najprawdopodobniej nie zadziała w przypadku dziecka z autyzmem. Uzbrój się w dodatkową cierpliwość – być może nadszedł czas, aby zrewidować swoje podejście do dyscypliny u dziecka w spektrum autyzmu.

Autyzm wpływa na wiele sfer życia dziecka. Niektóre zachowania stanowią jednak szczególne wyzwanie, gdy próbujemy wyznaczać granice.

Do trudności behawioralnych należą m.in.:

• Brak zrozumienia konsekwencji
• Trudności z rozpoznawaniem niebezpiecznych sytuacji
• Problemy z samoregulacją emocji
• Potrzeba sztywnej rutyny
• Trudności w komunikowaniu swoich potrzeb (szczególnie u dzieci niemówiących)
• Trudności sensoryczne

Tradycyjne metody mogą nie działać na dziecko z autyzmem, ale dzięki dużej dozie cierpliwości i drobnym zmianom w podejściu do dyscypliny, niepożądane zachowania Twojego malucha mogą zmienić się na lepsze.

Wskazówki dotyczące dyscypliny u dziecka z autyzmem

1. Zdobywaj wiedzę

Ta pierwsza wskazówka wydaje się najprostsza, a jednocześnie jest najważniejsza. Najlepsze, co możesz podarować sobie i swojemu dziecku, to zrozumienie autyzmu. Na temat autyzmu krąży wiele mitów, zwłaszcza w kwestii trudnych zachowań. Pamiętaj jednak, że dziecko z autyzmem – tak samo jak każde inne – potrzebuje jasnych zasad i granic wobec niewłaściwych zachowań.

W wychowywaniu dziecka z autyzmem kluczem jest wiedza! Jeśli nie wiesz, jak Twoje dziecko się uczy i jak odbiera świat, jak możesz pomóc mu przyswoić nowe, pozytywne nawyki? Dzieci z autyzmem mają unikalne uwarunkowania behawioralne i psychologiczne, które wpływają na ich rozwój.

Oto kilka prostych sposobów, by dowiedzieć się więcej o autyzmie:

• Wyszukiwanie rzetelnych informacji o autyzmie w internecie
• Artykuły o autyzmie na blogu Speech Blubs
• Rozmowy ze specjalistami pracującymi z Twoim dzieckiem (terapeutami, lekarzami i nauczycielami)
• Kontakt z innymi rodzicami wychowującymi dzieci w spektrum autyzmu

2. Bezpieczeństwo przede wszystkim

Gdy znajdziesz się w sytuacji, która zagraża Twojemu dziecku lub komuś innemu – emocjonalnie lub fizycznie – postaw na zasadę „bezpieczeństwo przede wszystkim” i wyprowadź dziecko z tego miejsca. Dziecku w spektrum autyzmu może być trudno zrozumieć, kiedy sytuacja wymyka się spod kontroli lub staje się niebezpieczna.

Na przykład dziecko z autyzmem może nie rozumieć idei dzielenia się zabawką z rodzeństwem. W efekcie może zacząć bić brata lub siostrę. Ponieważ w tej sytuacji pojawia się przemoc fizyczna, najlepiej zabrać dziecko w ciche, spokojne miejsce, aż odzyska panowanie nad emocjami.

Choć reagowanie na niewłaściwe zachowania dziecka jest bardzo ważne, to jeszcze ważniejsze jest zadbanie o bezpieczeństwo malucha i osób w jego otoczeniu, gdy emocje biorą górę.

3. Pozytywna dyscyplina

Dyscyplina oparta na karach polega na wyciąganiu negatywnych konsekwencji za złe zachowanie, natomiast pozytywna dyscyplina skupia się na rozmowie i zrozumieniu przyczyn trudności. Najlepszym sposobem na rozpoczęcie wdrażania pozytywnej dyscypliny jest chwalenie dziecka za pożądane zachowanie za pomocą nagród, np. tablic motywacyjnych z naklejkami. Może to pomóc dziecku wizualnie zrozumieć, że dobre zachowanie przynosi pozytywne rezultaty.

4. Ucz umiejętności wyciszania się

Strategie samouspokajania to sposoby, dzięki którym Twoje dziecko może się wyciszyć, gdy czuje silny stres, lęk lub frustrację. W zależności od tego, jak dobrze maluch potrafi się samouspokoić, może być w stanie przekierować emocje lub złagodzić meltdowny (kryzysy z przeciążenia), zanim w pełni wybuchną.

Niektóre dzieci z autyzmem potrzebują sporo czasu, aby nauczyć się technik samouspokajania w sytuacjach stresowych. Możesz jednak wspierać malucha w nauce wyciszania, rozpoznając czynniki wyzwalające (triggery) i przekierowując jego uwagę na uspokajające czynności.

Oto kilka przykładów technik wyciszających, których możesz nauczyć swoje dziecko:

• Ćwiczenia głębokiego oddychania
• Spacer lub skakanie na trampolinie
• Korzystanie z koca obciążeniowego
• Noszenie słuchawek wygłuszających
• Zabawa zabawkami sensorycznymi
• Odpoczynek w kąciku sensorycznym lub sali doświadczania świata

5. Zachowaj konsekwencję

Konsekwencja i przewidywalna struktura są fundamentem skutecznego wprowadzania zasad u dziecka z autyzmem.

Gdy działasz konsekwentnie, Twoje dziecko dokładnie wie, czego się spodziewać, gdy zachowa się niewłaściwie. Brak konsekwencji rodzi dezorientację – maluch może nie zrozumieć konsekwencji swoich działań, co z kolei może nasilać trudne zachowania.

Podsumowanie

Wprowadzanie dyscypliny i granic to nie lada wyzwanie dla każdego rodzica. Jednak gdy jesteś rodzicem dziecka z autyzmem, często balansujesz na cienkiej granicy między ignorowaniem złego zachowania a sięganiem po metody oparte na karach, takie jak klapsy. Tradycyjne metody dyscyplinowania nie sprawdzają się jednak u dzieci w spektrum autyzmu, a wręcz często przynoszą odwrotny skutek i utrwalają niepożądane reakcje.

Jeśli zmagasz się z wyznaczaniem granic swojemu dziecku z autyzmem, gorąco zachęcam Cię do kontaktu z terapeutami i innymi rodzicami dzieci autystycznych, by wspólnie znaleźć rozwiązania najlepsze dla Twojej pociechy. Najlepsze, co możesz zrobić, by okazać dziecku miłość i zrozumienie dla jego autyzmu, to nieustanne poszerzanie wiedzy oraz wiara w to, że Twój maluch jest w stanie zmienić swoje zachowanie i uczyć się na własnych błędach.