Jak nauczyć dziecko samodyscypliny: 4 proste sposoby

Pojęcie „samodyscypliny” bywa też nazywane samokontrolą.  Osoba zdyscyplinowana musi kontrolować lub ignorować własne impulsy, aby osiągnąć wyznaczony cel.  Mówiąc najprościej: opieramy się silnym pokusom na rzecz czegoś, na czym zależy nam bardziej.   

W przypadku dzieci samodyscyplina nie polega na kontrolowaniu ich zachowania.  Chodzi o nauczenie ich kontrolowania własnego zachowania.  Dziecko przejawiające cechy samodyscypliny potrafi odrobić lekcje, posprzątać i wykonać inne podstawowe obowiązki bez marudzenia czy ciągłego upominania.  

Dzieciom, którym brakuje samodyscypliny, tej ważnej umiejętności zabraknie także w dorosłym życiu, co może negatywnie wpłynąć na radzenie sobie z . . .

• pracą zawodową,
• finansami czy
• obowiązkami domowymi.

Aby pomóc Ci lepiej zrozumieć, jak wygląda samodyscyplina u dzieci, oto kilka przykładów sytuacji z samodyscypliną i bez niej.

Brak samodyscypliny: 4-latek przerywa rozmowy dorosłych, ponieważ nie potrafi poczekać na swoją kolej, by coś powiedzieć.

Samodyscyplina: 4-latek prosi dorosłego o pomoc, gdy inne dziecko zabiera mu zabawkę, zamiast uderzyć rówieśnika w odwecie.

Brak samodyscypliny: 5-latka co chwilę wstaje z łóżka, bo nie potrafi znieść nudy podczas zasypiania.

Samodyscyplina: 6-latek kończy śniadanie i wstaje od stołu, by ubrać się do szkoły z własnej inicjatywy.

Rozwijanie umiejętności samodyscypliny czy samokontroli to proces na całe życie.  Wielu dorosłych wciąż zmaga się z samokontrolą w niektórych lub we wszystkich obszarach swojego życia.  Skoro dorośli mogą nad nią pracować, dzieci również potrafią.  Jeśli nawet dorosłym sprawia to trudność, nie oczekuj, że Twoje dziecko nauczy się jej z dnia na dzień.  Na szczęście istnieją sposoby, które pomogą maluchowi stopniowo rozwijać tę cechę.  

Sposoby na wspieranie samodyscypliny

1. Ćwicz samodyscyplinę na własnym przykładzie

To zdecydowanie najprostszy sposób na nauczenie dziecka samodyscypliny.  Po prostu pokazuj ją swoim zachowaniem! Dzieci uczą się przez obserwację. Nawet kiedy myślisz, że nie zwracają na Ciebie uwagi, one wciąż patrzą.  

Jeśli Twoje dziecko widzi, że dajesz przykład i najpierw kończysz obowiązki domowe, a dopiero potem siadasz do oglądania filmu, z czasem zrozumie, że tej samej dyscypliny oczekuje się również od niego.

2. Wyciągaj konsekwencje i stosuj nagrody

Jako rodzice czasami chcemy uchronić nasze dzieci przed wszelkimi nieprzyjemnymi emocjami czy sytuacjami. Kiedy jednak tak postępujemy, dzieci nie uczą się konsekwencji własnych działań. Jeśli na przykład odrobisz za dziecko pracę domową, nie nauczy się ono . . .

• danego przedmiotu,
• poczucia dumy z nauczenia się czegoś nowego i ukończenia zadania, ani
• konsekwencji w postaci gorszej oceny za niewykonanie pracy.

Zamiast unikać trudnych sytuacji, pozwól dziecku ponieść porażkę, aby zrozumiało konsekwencje swoich działań, gdy zabraknie mu samodyscypliny.  Niektórzy nazywają to „trudną miłością”.  I chociaż dziecko musi poznać skutki braku dyscypliny, potrzebuje także nagród za swój wysiłek!

Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko samodzielnie wykonuje codzienne czynności, takie jak ubieranie się czy mycie zębów bez przypominania, pochwal je albo nagródź – na przykład pozwalając mu raz w tygodniu położyć się spać godzinę później, by obejrzeć film.

3. Zapewnij stały rytm dnia

Wprowadzenie rutyny w życiu dziecka to fundamentalny krok w nauce samodyscypliny. Jeśli Twoja pociecha ma stały plan dnia, dokładnie wie, jakich obowiązków od niej oczekujesz. Codzienne nawyki, takie jak jedzenie śniadania, ubieranie się i mycie zębów, tworzą ramy dla zadań wymagających samodyscypliny, które dziecko z czasem zacznie wykonywać całkiem samo. 

Struktura i codzienna rutyna przygotowują dziecko na sukces w budowaniu samodyscypliny. Co więcej, uporządkowane otoczenie sprawi, że maluch poczuje dumę i satysfakcję z samodzielnego wykonania codziennych obowiązków. To z kolei tworzy naturalny system nagród oparty na pozytywnych emocjach płynących z samodyscypliny.

4. Uprzedź, że to może być wyzwanie

Dzieci uczą się błyskawicznie! Owszem, szybko wyciągają wnioski z konsekwencji, ale niezwykle ważne jest też uświadomienie im trudności, jakie niesie dana sytuacja. Czy zdarzyło Ci się kiedyś stanąć przed trudnym zadaniem i żałować, że nikt Cię wcześniej nie ostrzegł, jak ciężko będzie?  

Ostrzegając dziecko lub szczerze rozmawiając z nim o trudnościach, przygotowujesz je psychicznie na nadchodzące wyzwanie.  Przyjrzyjmy się przykładowi!

Przykład: Twoje dziecko chce zacząć naukę pływania. Lekcje na basenie wymagają niesamowitej samodyscypliny: regularnego chodzenia na zajęcia, nauki nowych stylów oraz opanowywania trudnych umiejętności, takich jak skoki do wody.  

Wymaga to od dziecka sporego zaangażowania i samozaparcia.  Pływanie czymś więcej niż „pieskiem” to naprawdę wymagający sport.  Aby pomóc dziecku przygotować się psychicznie na wysiłek, usiądźcie razem i porozmawiajcie zarówno o trudnościach, jak i o nagrodach płynących z nauki pływania.

Oprócz uświadomienia dziecku wyzwań związanych z basenem, koniecznie opowiedz mu też o korzyściach!  Jeśli skupisz się wyłącznie na trudnościach, lekcje przestaną być atrakcyjne i maluch może szybko zrezygnować. Gdy jednak wskażesz nagrody, jakie daje pływanie, pokażesz mu, że wytrwałość i samodyscyplina naprawdę popłacają w życiu.

Podsumowanie

Samodyscyplina i samokontrola to umiejętności, które rozwijają się z czasem.  Nawet wielu dorosłych wciąż ma z nimi problem!  Choć nauczenie dziecka samodyscypliny jest jak najbardziej możliwe, proces ten wymaga czasu i cierpliwości.  Jeśli jednak zaczniesz wcześnie, Twoja pociecha wyrośnie na odpowiedzialnego, zdyscyplinowanego dorosłego! Ta jedna cecha może zadecydować o tym, czy w dorosłym życiu osiągnie sukces.