Jak śledzić postępy językowe swojego dziecka

To świetne pytanie, bo wiem, że większość rodziców zaczyna się nad tym zastanawiać, gdy tylko ich dziecko zaczyna mówić. Wiemy, jak to wygląda na wizycie u pediatry – lekarz bez przerwy dopytuje: „ile słów mówi maluch?”, „jakie to słowa?” albo „czy mówi wyraźnie?”. Bardzo trudno to wszystko zapamiętać, gdy na co dzień mamy na głowie mnóstwo innych spraw.

Kiedy zacząć zapisywać słowa?

W przypadku obojga moich dzieci zaczęłam zapisywać słowa, gdy tylko zaczęły mówić. Moja córka zaczęła mówić „tata” około 10,5 miesiąca życia. Gdy tylko to usłyszałam, otworzyłam aplikację z notatkami w telefonie i zapisałam słowo, datę oraz to, czy było wypowiedziane wyraźnie, czy niewyraźnie.

W miarę jak rosła, po prostu dopisywałam kolejne słowa do listy. To samo robimy teraz z naszym synkiem, który ma prawie 11 miesięcy. Jako rodzic przyznam, że byłam przewrażliwiona na punkcie rozwoju mowy i języka naszego syna. Wiedząc, że drugie dzieci, a zwłaszcza chłopcy, często rozwijają mowę wolniej, wpadłam w panikę, gdy nie gaworzył jeszcze w wieku 8–9 miesięcy. Kiedy jednak zaczął, poszło już z górki. Teraz mówi „mama”, „tata” i zaczął naśladować słowo „daj”.

Zapisywałam też wypowiedzi, które nie były do końca wyraźne. Nazywa się je „przybliżeniami słów” lub słowami uproszczonymi.

Przybliżenia słów (słowa uproszczone)

Przybliżenia słów to najlepsze kombinacje spółgłosek i samogłosek, jakie dziecko jest w stanie w danym momencie wymówić, najbardziej zbliżone do słowa, które próbuje powiedzieć. Na przykład niektóre dzieci nie potrafią jeszcze wymówić dźwięku „k” w słowie „kotek”, ale mówią „totek”.

Inne dziecko może nie być w stanie powiedzieć słowa „ciastko” i zamiast tego powie „tiatko”. Te uproszczenia są dla dziecka w pełni funkcjonalnym sposobem komunikacji. Bardzo ważne jest pokazywanie prawidłowego wzorca słów i zwrotów, zarówno przed, jak i po wypowiedzi dziecka! Mówiąc słowo poprawnie, dajesz maluchowi sygnał, że rozumiesz, co próbuje przekazać, a jednocześnie pokazujesz mu właściwe brzmienie.

Taki model prawidłowej wymowy jest korzystny zarówno dla dzieci rozwijających się typowo, jak i dla tych, które mają trudności z rozwojem mowy i języka.

Osobiste doświadczenie

Moi teściowie mają akwarium z żółwiem i z jakiegoś powodu moja córka była nim zafascynowana. Za każdym razem, gdy podchodziła do akwarium, powtarzaliśmy jej wyraźnie słowo „żółw”. W końcu sama spróbowała je wymówić, ale nie wyszło idealnie. Mówiła „ziuł”. Była po prostu za mała, by poradzić sobie z trudniejszymi głoskami, więc je upraszczała.

Choć nie było to w pełni poprawne słowo, i tak zapisałam je w aplikacji w osobnej rubryce „uproszczenia”. Dzięki temu, gdy poszłam do pediatry, a on zapytał, ile słów mówi córka, mogłam dokładnie odpowiedzieć: ma na koncie ____ wyraźnych słów i ____ uproszczeń.

Taki sposób pomaga też zachować spokój. Zapisując słowa uproszczone, czarno na białym widzisz, że Twoje dziecko podejmuje próby komunikacji. Pozwala to również spojrzeć wstecz na to, jak rozwijają się jego umiejętności językowe, docenić postępy lub w porę zareagować, jeśli potrzebna będzie pomoc logopedyczna.

W swoim notesie, dzienniku czy w jakiejkolwiek innej formie notatek warto też zapisywać, czy dziecko używa gestów do porozumiewania się. Kiedy dzieci gestykulują lub używają prostych znaków, ogromnie pomaga im to w nauce właściwego wymawiania słów.

Oto przykład, jak może wyglądać taki prosty dzienniczek:

Dzienniczek mowy Poli

Data / Słowo / Przybliżenie czy wyraźne słowo?

04.05.2020

Apo

Uproszczenie słowa „jabłko”

06.05.2020

Ziuł

Uproszczenie słowa „żółw”

Pamiętaj – każda forma prowadzenia takich zapisków jest dobra! Robisz to przede wszystkim dla siebie i po to, by pomóc pediatrze ocenić, czy nie występuje opóźnienie rozwoju mowy. Nie daj się jednak zwariować. Jeśli jakieś słowo Ci umknie, nic się nie stanie. W pewnym momencie maluchy zaczynają uczyć się nowych słów tak szybko, że i tak trudno za nimi nadążyć!

Powodzenia i czerp radość ze wsłuchiwania się we wszystkie te nowe słowa i pierwsze próby malucha!