Çocuğunuzun Özel Gereksinimli Olabileceğini Gösteren İşaretler

Emekleme, yürüme ve konuşma gibi her gelişimsel sıçrama, onların öğrenme süreci konusunda içimizi daha da rahatlatır. 

Peki ya bu gelişim basamaklarına ulaşılamıyorsa ne olur? Ya akranlarından daha geç ulaşıyorlarsa? Bazı ebeveynler, çocuklarının sadece kendi hızında mı büyüdüğünü, yoksa bunun küçük çocuklarının özel gereksinimli bir çocuk olabileceğine dair olası bir uyarı işareti mi olduğunu merak edebilir.

Bu blog yazısında belirli gelişim alanlarını ve bir gecikmenin mevcut olabileceğini gösteren bazı uyarı işaretlerini inceleyeceğiz. 

Kaba ve İnce Motor Becerileri

https://www.youtube.com/watch?v=l93BTYyHG0c

Yaşamın ilk birkaç yılı harikadır çünkü çocuklar bu dönemde ustalaştıkları pek çok farklı fiziksel beceri edinirler. Tipik gelişimin sınırları oldukça geniş olsa da, doktorların bu gelişim alanları söz konusu olduğunda bazı beklentileri vardır. Örneğin:

1. 2 Yaşına Kadar: 
2. 1. Yürüme ve koşma
   2. İki ayakla zıplama
   3. Topa vurma
   4. Tırabzana tutunarak merdivenlerden inme
   5. Mobilyalara ve oyun parkı ekipmanlarına tırmanma
3. 3 Yaşına Kadar:
4. 1. Tek ayak üzerinde birkaç saniye dengede durabilme
   2. Büyük topları yakalama
   3. Tek ayak üzerinde durma, zıplama veya sekme
   4. Geri geri yürüyebilme
   5. Üç tekerlekli bisikletin pedallarını çevirebilme

Kaba motor becerileri küçük çocukların büyük hareketler yapmak için en büyük kaslarını nasıl kullanabildiklerini gösterirken, ince motor becerileri de bir o kadar önemlidir. İnce motor becerileri, bir çocuğun kendi kendine beslenmesi, boyama yapmayı, çizim yapmayı ve yazı yazmayı öğrenmesi gibi temel görevleri yerine getirmek için ellerini ve bileklerini kullanma yeteneğini ifade eder. 

2 yaşındaki çocukların kendi pantolonlarını yukarı çekip aşağı indirebilmeye, bloklardan kuleler yapmaya veya küçük oyuncakları üst üste dizmeye, boya kalemlerini ve çatal-kaşıkları kullanmaya başlamaları beklenir. Çoğu 3 yaşındaki çocuğun ise bir kitabın sayfalarını çevirebilmesi, boya kalemiyle bir daire çizebilmesi ve daha küçük parçaları olan oyuncaklarla oynayabilmesi gerekir.

Sosyal Beceriler ve İletişim

Çocukların akranlarıyla nasıl konuştuğu ve etkileşim kurduğu, ortada bir sosyal ya da iletişimsel güçlük olup olmadığını anlamada önemli bir ipucudur. Bu durum, özellikle Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı alan çocuklara bakıldığında daha da belirgindir. 

Oyun çağı, dil becerilerinde gerileme ve tekrarlayıcı davranışlar sergileme de dahil olmak üzere pek çok çocuğun otizm belirtilerini ilk kez göstermeye başladığı dönemdir. Dikkat edilmesi gereken diğer ipuçları arasında zayıf göz teması, duyguları ifade etmede ve sosyal ipuçlarını anlamada zorluk çekme, belirgin yemek seçiciliği/reddi geliştirme ve rutinlere aşırı bağlılık yer alır. Küçük çocuğunuz bu davranışlardan herhangi birini sergiliyorsa, bir sonraki rutin doktor kontrolünüzde bunu dile getirmeniz veya dil becerilerinde bir gerileme görünüyorsa hemen bir randevu almanız faydalı olacaktır.

Dil Gelişimi

Dil becerileri, bir çocuğun en başından itibaren öğrenebileceği en kritik becerilerden biridir. Çocuklar doğduklarında sözel değildirler, ancak 2-3 yaş arasında adeta bir dil patlaması yaşanır!

Amerikan Konuşma-Dil-İşitme Derneği'ne (ASHA) göre, “Bir çocuk 18 aylıkken yaklaşık 50 kelimeye, 3 yaşına geldiğinde ise 300 kelimeye sahip olmalıdır; ortalama bir 4 yaşındaki çocuk ise cümleler, bazı fiil zamanları ve çoğul ekleri kullanır. Bir çocuk 3 yaşına geldiğinde, tanıdık çevresindeki çoğu şeyi adlandırmaya yetecek bir kelime dağarcığına sahip olmalı, kitaplardaki resimleri işaret edip adlandırabilmeli, basit tekerlemeler ve bildik şarkılar söyleyebilmeli, basit ‘5N1K sorularını’ (ne, kim, nerede, ne zaman) yanıtlayabilmeli, 2-3 kelimeyi birleştirebilmeli ve konuşması çoğunlukla anlaşılır olmalıdır.”

Çocuğunuz bu alanda gecikmiş görünüyorsa, bir sonraki rutin kontrolünüzde bu konuyu açmanız ve çocuk doktorunuzun sizi bir dil ve konuşma terapistine yönlendirip yönlendirmediğini görmeniz iyi bir adımdır.