Dil ve Konuşma: Bir Odyoloğun Bakış Açısı

Dil ve konuşma terapistleri ile odyologlar kesinlikle farklı rolleri üstlenseler de, genellikle çocuğunuzun gelişimini takip etmek ve gerektiğinde terapilerinde düzenlemeler yapmak için yakın bir iş birliği içinde çalışırlar.

Genellikle konuşma ve dile odaklananlar dil ve konuşma terapistleridir, odyologlar ise işitmeye odaklanır. Ancak her iki uzmanın da ortak noktası, iletişim alanında uzmanlaşmış olmalarıdır.

Konuşma, dil ve işitme birbiriyle ayrılmaz bir bütündür; bu nedenle dil ve konuşma terapistleri genellikle dil ve konuşma terapisine başlamadan önce bir işitme değerlendirmesi yapılmasını önerir.

Odyolog Kimdir?

Odyologlar; işitme testleri yapan, çocukların ve yetişkinlerin işitme kaybı sürecini yönetmelerine yardımcı olan sağlık profesyonelleridir. Bu uzmanlar, çeşitli ortamlarda işitme değerlendirmeleri yapmanın yanı sıra her yaştan birey için işitme cihazı uyarlaması yapmak üzere eğitim almışlardır.

Pediatrik bir odyolog, çocuğunuzun işitme kaybının dil ve konuşma gelişimi üzerindeki olumsuz etkisini azaltır.

Aslında, çocuğunuzun işitme kaybı birçok becerisini etkileyebilir ve hatta bir şeyleri hatırlamasını bile zorlaştırabilir. Böyle bir durumda çocuğunuz, duymaya çalıştığı bilgileri işlerken, işitebilen akranlarına kıyasla zihinsel olarak çok daha fazla efor sarf etmek zorunda kalır.

İşitme, Dil ve Konuşma İçin Neden Önemlidir?

Bunun oldukça açık olduğunu tahmin edebilirsiniz, ancak dil ve konuşmanın gelişebilmesi için öncelikle etrafınızdaki konuşmaları ve dili duyabilmeniz gerekir. Bu video durumu oldukça güzel özetliyor:

https://www.youtube.com/watch?v=UAwIY4orbK0&feature=youtu.be

Bunun anlamı şudur: İşitme kaybı, çocuğunuzun dil ve konuşma gelişimi üzerinde kesinlikle olumsuz bir etki yaratabilir ve bu etkinin boyutu, çocuğunuzun sahip olabileceği işitme kaybının türüne ve derecesine bağlıdır.

İşitme Kaybı Türleri

İnsan kulağı üç bölümden oluşur (dış kulak, orta kulak ve iç kulak) ve çocuğunuzun yaşadığı işitme kaybının türü, kulağın hangi bölümünün etkilendiğine bağlı olarak değişir:

• İletim tipi işitme kaybı: Genellikle sesin çocuğunuzun kulağından geçmesini engelleyen bir tıkanıklıktan kaynaklanır ve bu durum duymasını zorlaştırır.

Bu, çocuklarda en sık görülen işitme kaybı türüdür ve çocukların tekrarlayan kulak enfeksiyonları geçirme eğiliminde olmalarından kaynaklanır.

• Sensörinöral (sinirsel) işitme kaybı: Genellikle işitme organının ('koklea' veya iç kulak olarak adlandırılır) ya da sesi çocuğunuzun kulağından anlamlandırılmak üzere beynine taşıyan işitme sinirinin hasar görmesinden kaynaklanır.

Ne yazık ki, bu tür işitme kaybı genellikle tamamen 'düzeltilemez' ve işitme cihazı kullanımı gibi destekleyici terapiler gerektirir.

• Mikst (karışık) tip işitme kaybı: Çocuğunuzun iletim tipi işitme kaybı ile sensörinöral işitme kaybını aynı anda yaşaması durumudur.

İşitme Kaybının Dereceleri

Bir odyolog işitme kaybının derecesinden bahsettiğinde, kaybın ne kadar şiddetli olduğunu ve çocuğunuzun ne derecede işitme güçlüğü çektiğini ifade eder.

Hafif derecede işitme kaybı:

• Kısık sesle konuşan kişileri anlamakta güçlük çekme
• Çok fazla arka plan gürültüsü olduğunda insanları anlamakta güçlük çekme
• Sınıf içi tartışmaların %50'ye varan kısmını kaçırabilme
• Ünsüz harfleri duymakta ve telaffuz etmekte zorlanma

Orta derecede işitme kaybı:

• Sınırlı kelime dağarcığı ile dilbilgisi ve cümle kurma becerilerinde gecikmiş gelişim dahil olmak üzere dil problemleri
• Konuşma üretiminde güçlük çekebilme
• Ses kalitesinin tekdüze (monoton) olması

Orta-ileri derecede işitme kaybı:

• Konuşmanın duyulabilmesi için çok yüksek sesli olması gerekliliği
• Özellikle okul ortamında sözel iletişimde belirgin sorunlar
• Gecikmiş konuşma ve dil gelişimi
• Konuşma üretiminin çoğunlukla anlaşılamaz olması
• Tekdüze (monoton) ses kalitesi

İleri derecede işitme kaybı:

• Yalnızca yakınındaki belirli sesleri ayırt edebilme
• Ünlü sesleri ayırt edebilirken ünsüzleri ayırt edememe
• Dil ve konuşmanın kendiliğinden gelişmemesi
• Son derece gecikmiş dil ve konuşma

Çok ileri derecede işitme kaybı:

• Sesten ziyade titreşimlere tepki verme
• Dil ve konuşmanın kendiliğinden gelişmemesi

Özetle, işitme kaybının derecesi ne kadar yüksekse, çocuğunuzun dil ve konuşma gecikmesi yaşama olasılığı o kadar artar.

Ayrıca işitme kaybı, çocuğunuzun sosyal ve duygusal gelişimini etkileyebilir ve hatta okula başladığında öğrenme sürecinin önünde bir engel oluşturabilir.

Dil ve Konuşma Terapistleri ile Odyologlar Birlikte Nasıl Çalışır?

Dil ve konuşma terapistleri ile odyologlar, çocuğunuza yardımcı olmak için birlikte çalışırken sürekli iletişim halindedir. Bir dil ve konuşma terapisti çocuğunuzda işitme kaybı olabileceğinden şüphelenirse, sizi bir odyoloğa yönlendirir. Benzer şekilde, odyoloğunuz çocuğunuzda dil ve konuşma gecikmesi olabileceğini düşünürse, sizi bir dil ve konuşma terapistine yönlendirir.

Odyoloğun temel görevi, çocukların ve ailelerinin iletişim kurmasına şu yollarla yardımcı olmaktır:

• İşitme kaybı olup olmadığını değerlendirmek için işitme testi yapmak. Bir işitme kaybı varsa odyolog, bunun ne kadar şiddetli olduğunu ve kulağın hangi bölümünden kaynaklanabileceğini belirleyebilir.
• Çocukların ve ailelerinin, işitme kaybı olan bir çocuğun iletişim kurmasına yardımcı olabilecek farklı başa çıkma yöntemlerini ve yollarını anlamalarını sağlamak.
• İletişimi desteklemek amacıyla en uygun işitme cihazını seçmek için çocuklarla ve ailelerle birlikte çalışmak.
• Çocukların yeni kelimeleri ve sesleri mümkün olan en iyi şekilde duyabilmelerini sağlamak için işitme cihazını programlamak.

Dil ve konuşma terapistinin temel görevi, çocukların ve ailelerinin iletişim kurmasına şu yollarla yardımcı olmaktır:

• Çocukların ve ailelerinin, işitme kaybının çocuğun iletişim kurmayı öğrenme becerisini nasıl etkileyeceğini anlamalarına yardımcı olmak.
• Çocuklara ve ebeveynlere dinleme ve konuşmaya yardımcı olacak yöntemler öğretmek.
• İşitme kaybının türünü ve derecesini göz önünde bulundurarak çocuklara ve ailelerine nasıl iletişim kuracaklarını öğretmek amacıyla dil ve konuşma terapisi ile işitsel rehabilitasyon seansları yürütmek.
• Çocukların ve ailelerinin, işitme kaybı ve bunun iletişimi nasıl etkileyebileceği konusunda başkalarını bilgilendirmelerine yardımcı olmak.

Sonuç olarak, odyologların tedavi ettikleri çocuklar üzerinde çok büyük bir etkisi vardır. Hepimizin 'düşünmek' için dile ihtiyacı vardır ve çevrenizdekilerin konuşmalarını duyarak sözlü dilinizi geliştirebildiğinizde bu düşünme süreci çok daha kolay hale gelir.

İşitme kaybı olan çocukların tam potansiyellerine ulaşmalarını sağlamak, dil ve konuşma terapistleri ile odyologların iş birliği içinde çalışmasına bağlıdır.

İşte Speech Blubs Bu Noktada Nasıl Yardımcı Olabilir?

Speech Blubs, çocuğunuzun dil ve konuşma becerilerini harekete geçirmek için dil ve konuşma terapistleri tarafından onaylanmış eğlenceli aktiviteler sunar; üstelik çocuğunuzda işitme kaybı olup olmadığını fark etmenize yardımcı olabilecek ücretsiz bir tarama aracına da sahiptir.

Uygulama, çocuğunuzun öğrenmesine yardımcı olmak için video modelleme, yüz filtreleri ve ses tanıma özelliklerinden yararlanır ve özellikle işitme kaybı olan çocuklar için oldukça faydalıdır. Bunun nedeni, işitme kaybı olan çocukların görsel yolla öğrenmeye yatkın olmalarıdır; bu yüzden akran 'uzmanları' izleyerek onların çıkardığı sesleri ve kelimeleri taklit edebilmek, öğrenme potansiyellerini ortaya çıkarmanın anahtarıdır.

İşitme kaybı olan çocukların sadece konuşan insanları izlemesi yeterli değildir; aynı zamanda eğlenceli ve eğitici aktivitelerle öğrenmelerini destekleyen sessiz, kendi hızlarını belirleyebilecekleri ortamlara da ihtiyaç duyarlar; Speech Blubs tam da bu bağımsızlığı sunar!

Speech Blubs uygulamasının, çocuğunuzun daha iyi, daha erken ve daha özgüvenli konuşmasına yardımcı olacağına yürekten inanıyoruz.