„Mowa niemowlęca” (Baby Talk) – pomoc czy przeszkoda?

Powodem tej debaty i nieustannych badań jest fakt, że mowa i język to kluczowe umiejętności, których dzieci zaczynają uczyć się już od okresu niemowlęcego. To dobrze udokumentowany fakt, że wczesne umiejętności mowy i języka wiążą się z późniejszymi sukcesami w czytaniu, pisaniu i rozwijaniu relacji interpersonalnych, więc ich znaczenia naprawdę nie można lekceważyć.

Mamy nadzieję, że ten artykuł rzuci nieco światła na ten temat, podsunie Ci kilka praktycznych kroków, które możesz podjąć, by wspierać rozwój mowy i języka u Twojego malucha, a także rozwieje Twoje obawy.

Czym jest mowa niemowlęca (Baby Talk)?

Mowa niemowlęca składa się z prostych dźwięków połączonych w uroczy, bełkotliwy ciąg nonsensownych słówek, który wielu rodziców błędnie uważa za najlepszy sposób na zachęcenie dziecka do mówienia. Jednak dla specjalistów medycznych, pedagogów i naukowców to zupełnie inna kwestia.

Choć mowa niemowlęca z pewnością może wspierać głużenie, gaworzenie i pierwsze próby komunikacji, które są kluczowe dla rozwoju mowy i języka, nie pomaga Twojemu dziecku w późniejszym czasie, gdy chcesz w pełni rozwinąć jego potencjał.

Oznacza to, że choć mowa niemowlęca występuje w różnych kulturach i niemal nie da się jej uniknąć, istnieje różnica między rozmawianiem z dzieckiem w sposób pomocny a używaniem mowy niemowlęcej w sposób, który mu nie służy – a każdy z nich wpływa na malucha i jego rozwój inaczej.

Mówienie do dziecka w sposób wspierający rozwój jego mowy i języka określa się jako „Parentese” (język nianiek/mowa skierowana do dziecka).

Z powodzeniem stosujesz Parentese, jeśli:

• Modyfikujesz swój głos, podwyższając jego ton
• Zmieniasz intonację, aby przyciągnąć uwagę dziecka
• Wykorzystujesz mimikę, gesty i uśmiech
• Mówisz powoli i wyraźnie oddzielasz od siebie słowa
• Używasz prostego słownictwa i krótkich zdań
• Przeciągasz samogłoski
• Wzmacniasz ekspresję emocjonalną
• Powtarzasz słowa i zwroty

Parentese to świetna sprawa!

Ponieważ styl Parentese opiera się na powolnych, wyraźnych dźwiękach, przyciąga uwagę malucha i daje mu wskazówki, jak rozszyfrowywać zdania, jednocześnie wzbogacając jego zasób słownictwa.

Niektóre elementy Parentese, takie jak mówienie śpiewnym głosem, przyspieszają rozwój mowy i języka u dziecka, ponieważ wyraźniejsze wymawianie spółgłosek i samogłosek ułatwia niemowlętom wychwycenie różnic między nimi. Badania wykazały wręcz, że dzieci, których rodzice stosowali tę technikę, w wieku dwóch lat miały bogatszy zasób słownictwa niż te, których rodzice tego nie robili.

https://www.youtube.com/watch?v=_7XtROS_Rpg&feature=youtu.be

Katherine White, profesor psychologii rozwoju, wyjaśnia, że dla niemowlęcia słuchanie dorosłych rozmawiających z nim i wokół niego przypomina sytuację, w której my sami siedzimy w pokoju pełnym ludzi posługujących się językiem, którego zupełnie nie znamy. Oznacza to, że niemowlętom i małym dzieciom trudno jest rozróżnić, gdzie kończy się jedno słowo, a zaczyna kolejne, dlatego łatwiej przychodzi im wyłapywanie słów, gdy rodzice używają Parentese.

Pamiętaj, że tym, co odróżnia Parentese od mowy niemowlęcej (Baby Talk), jest to, że nie ogranicza się ona wyłącznie do samych dźwięków. Prawidłowo stosowane Parentese sprawia, że posługujesz się poprawną gramatyką i konstrukcją zdań, pomagając dziecku zrozumieć kontekst i tworzyć powiązania między słowami a pojęciami. To rozwija jego zdolności językowe, a także umiejętność mówienia.

Mowa niemowlęca (Baby Talk) bywa szkodliwa!

Badania wykazały, że jednym z głównych powodów, dla których rodzice mówią do swoich niemowląt spieszczonym językiem (Baby Talk), jest chęć przyciągnięcia i utrzymania ich uwagi, a nie wyraźna intencja nauki mowy i języka. Używanie mowy niemowlęcej w ten sposób nie jest z natury złe, ponieważ skupienie uwagi dziecka jest warunkiem koniecznym do jakiejkolwiek nauki. Jednak opieranie się wyłącznie na tej metodzie bywa niekorzystne, ponieważ rodzice zazwyczaj używają przesłodzonych, zmyślonych słówek, które wcale nie pomagają w budowaniu słownictwa i języka.

Wymyślanie zmyślonych słów i stosowanie sztucznych określeń na różne rzeczy (np. „am-am” na jedzenie czy „piciu-piciu” na kubek i czynność picia) może hamować rozwój mowy, a nawet spowalniać naukę malucha. Postępując tak, zmuszasz dziecko do przyswojenia prawidłowego pojęcia (kubek) obok wymyślonego terminu (piciu-piciu) oraz do domyślania się, które z nich jest właściwe.

Krótko mówiąc, zniekształcanie słów i wymyślanie nowych na podstawie dźwięków, jakie coś wydaje, jest dla dziecka bezużyteczne. Oznacza to, że choć mowa niemowlęca jest początkowo konstruktywna, gdy dziecko jest bardzo małe, może negatywnie wpłynąć na jego rozwój, jeśli będziesz jej używać w miarę jak rośnie. Wraz z wiekiem dzieci potrzebują bardziej złożonych bodźców językowych, a infantylna mowa, która spłyca mowę i język, może spowolnić ten proces.

Mówiąc najprościej: możesz zmieniać ton głosu i mimikę, by skupić uwagę dziecka, ale zwracając się do niego, używaj poprawnych słów i pełnych zwrotów (Parentese), dając mu właściwy wzorzec językowy. W końcu jak Twoje dziecko ma nauczyć się pięknej, bogatej mowy, jeśli nie dostarczysz mu odpowiednich wzorców?

Co w takim razie robić?

Wszystko sprowadza się do regularnych rozmów sam na sam z dzieckiem, w których liczy się jakość, a nie ilość:

• Stosując Parentese, pamiętaj, aby Twoja mowa była nieco przerysowana, o bogatszej melodyce i wyższej tonacji, ale unikaj zmyślonych słówek. Ta technika ma dodatkową zaletę: uczy dziecko naprzemienności w rozmowie, co możesz rozwijać, naśladując swojego malucha i starając się mu odpowiadać, nawet jeśli nie do końca rozumiesz, co próbuje przekazać.

• Badanie przeprowadzone przez Stanford University wykazało, że mówienie dłuższymi, bardziej zróżnicowanymi zdaniami może pomóc w rozwoju umiejętności językowych malucha. W związku z tym staraj się w miarę możliwości dbać o poprawną gramatykę i rozmawiaj z dzieckiem pełnymi zdaniami – nawet jeśli wiesz, że jeszcze zupełnie Cię nie rozumie!

• Uśmiechaj się często do dziecka, zwłaszcza gdy głuży, guga lub próbuje mówić – Twój uśmiech zachęca je do dalszych prób! Pamiętaj, aby patrzeć na nie podczas tych prób komunikacji i starać się nie rozpraszać niczym innym wokół. Uśmiech i odzwierciedlanie mimiki wzmacniają potrzebę kontaktu i pokazują dziecku, jak ważna jest rozmowa.

• Pamiętaj, że gesty to jeden z wielu sposobów, w jakie niemowlęta próbują się porozumiewać, więc śmiało naśladuj gesty malucha podczas rozmowy. Możesz także często i wyraźnie powtarzać proste słowa, takie jak „mama” czy „butelka”, aby dziecko zaczęło osłuchiwać się ze znanymi słowami i łączyć je z ich znaczeniem.

• Ćwicz umiejętność słuchania u swojego dziecka, rozmawiając z nim często w ciągu dnia i opowiadając o czynnościach, które wspólnie wykonujecie. Na przykład opowiadaj maluchowi, co się dzieje podczas karmienia, ubierania czy kąpieli, aby zaczął kojarzyć te słowa i dźwięki języka z codziennymi przedmiotami i czynnościami.

• Nigdy nie jest za wcześnie na rozpoczęcie wspólnego czytania, ponieważ lektura stymuluje rozwijający się mózg. Nawet włączanie wyciszającej muzyki z prostym tekstem to wspaniały sposób na wspieranie umiejętności słuchania, wzbogacanie słownictwa i ogólny rozwój językowy.

• W miarę jak dziecko rośnie, dbaj o regularny kontakt sam na sam, aby aktywnie wspierać jego komunikację. Dodatkowo używaj różnych określeń na ten sam przedmiot, a także bardziej urozmaiconych słów i dłuższych fraz, aby stale poszerzać jego zasób słownictwa.

Podsumowując, wszystko wskazuje na to, że znacznie więcej dowodów przemawia za stosowaniem Parentese niż mowy niemowlęcej (Baby Talk).

Styl Parentese ułatwia dzieciom naukę mowy i języka, a jego świadome stosowanie pokazuje maluchowi, jak ważna jest komunikacja. Takie pozytywne wzmocnienie zachęci je do uczestniczenia w dialogu opartym na naprzemienności, co jest niezbędne w nauce mówienia i w ogólnym rozwoju porozumiewania się.