Otizmli Bir Çocuğa Disiplin Vermek İçin 5 İpucu

Otizm spektrumundaki bir çocuğa disiplin kazandırmak normalden çok daha zordur. Geleneksel yöntemlerle çocuk disiplini konusunda bildiğinizi düşündüğünüz şeylerin, otizmli bir çocukta işe yaramama ihtimali oldukça yüksektir. Şimdi biraz ekstra sabırla, otizm spektrumundaki çocuğunuza yaklaşırken disiplin stratejinizi yeniden gözden geçirme zamanı gelmiş olabilir. 

Otizm, bir çocuğun hayatının birçok yönünü etkiler. Bununla birlikte, belirli davranışlar disiplin söz konusu olduğunda daha da büyük zorluklar yaratır. 

Karşılaşılabilecek bazı davranışsal zorluklar şunlardır:

• Sonuçları anlayamama
• Tehlikeli durumları fark edememe
• Duygularını regüle etmekte (öz düzenleme) zorlanma
• Katı bir rutine duyulan ihtiyaç
• İhtiyaçlarını iletmede güçlük (özellikle sözel olmayan çocuklarda)
• Duyusal sorunlar

Geleneksel yöntemler otizmli bir çocukta işe yaramasa da, bolca sabır ve disiplin stratejinizdeki küçük değişikliklerle çocuğunuzun olumsuz davranışları olumlu bir yöne evrilebilir.

Otizmli Bir Çocuk İçin Disiplin İpuçları

1. Bilgi Edinin

Bu ilk ipucu disiplin için en kolayı gibi görünse de aslında en önemlisidir. Kendinize ve çocuğunuza verebileceğiniz en güzel hediye, otizmi anlama yetisidir. Özellikle davranış sorunları söz konusu olduğunda otizmle ilgili birçok yanlış algı bulunmaktadır. Ancak otizmli bir çocuğun da tıpkı diğer çocuklar gibi uygunsuz davranışlar için disipline ve sınırlara ihtiyacı vardır.

Otizmli çocuğunuza doğru yaklaşabilmek için bilgi sahibi olmak şarttır! Çocuğunuzun nasıl öğrendiğini ve dünyayı nasıl algıladığını bilmezseniz, yeni ve olumlu davranışlar kazanmasına nasıl yardımcı olabilirsiniz? Otizmli çocukların gelişimlerini etkileyen kendilerine özgü davranışsal ve psikolojik faktörleri vardır.  

Otizm hakkında daha fazla bilgi edinmenin bazı basit yolları şunlardır:

• Otizm üzerine internette araştırmalar yapmak
• Speech Blubs Blog'daki otizmle ilgili makaleler
• Çocuğunuzun destek ekibi (terapistler, doktorlar ve öğretmenler)
• Otizmli bir çocuk yetiştiren başka bir ebeveyn

2. Önce Güvenlik

Çocuğunuz ya da başka biri için duygusal veya fiziksel olarak tehlikeli bir durumla karşılaşırsanız, “önce güvenlik” ilkesini benimseyin ve çocuğunuzu o ortamdan uzaklaştırın. Otizmli bir çocuk, bir durumun ne zaman “kontrol dışına” çıktığını veya tehlikeli hale geldiğini anlamakta zorlanabilir.  

Örneğin, otizmli bir çocuk bir oyuncağı kardeşiyle paylaşma fikrini kavrayamayabilir ve kardeşine vurmaya başlayabilir. Bu durum başka bir çocuğa karşı fiziksel zarar içerdiğinden, çocuk duygularının kontrolünü yeniden kazanana kadar onu sakin bir alana almak en doğrusudur.

Çocuğunuza hatalı davranışları için sınır koymak önemli olsa da, durum kontrolden çıktığında çocuğunuzun ve diğer kişilerin güvende olmasını sağlamak her şeyden çok daha önemlidir.  

3. Pozitif Disiplin

Negatif disiplin olumsuz davranışları cezalandırmayı içerirken, pozitif disiplin konuşmayı ve olumsuz davranışın altındaki nedeni anlamayı esas alır. Pozitif disipline başlamanın en iyi yolu, davranış çıkartma tabloları gibi ödüllerle çocuğunuzun iyi davranışlarını takdir etmektir. Bu, çocuğunuzun iyi davranışların ödüllendirildiğini görsel olarak kavramasına yardımcı olabilir.

4. Kendi Kendini Sakinleştirme Becerilerini Öğretin

Kendi kendini yatıştırma stratejileri, çocuğunuz aşırı stresli, kaygılı veya hayal kırıklığına uğramış hissettiğinde sakinleşmesi için harika bir yoldur. Çocuğunuzun kendi kendini ne kadar iyi yatıştırabildiğine bağlı olarak, olası öfke nöbetleri (meltdown) daha ortaya çıkmadan önlenebilir veya hafifletilebilir.

Bazı otizmli çocukların stresli anlarda kendi kendilerini yatıştırma stratejilerini uygulayabilmeleri zaman alacaktır. Ancak çocuğunuzun tetikleyicilerini belirleyerek ve dikkatini sakinleştirici bir etkinliğe yönlendirerek, sakinleşme egzersizlerinde ona rehberlik edebilirsiniz.  

Çocuğunuza öğretebileceğiniz bazı sakinleşme becerileri şunlardır:

• Derin nefes alma egzersizleri
• Yürüyüşe çıkmak veya trambolinde zıplamak
• Ağırlıklı battaniye kullanmak
• Gürültü önleyici kulaklık takmak
• Duyu oyuncaklarıyla oynamak
• Bir duyu köşesine veya duyu odasına gitmek

5. Tutarlı Olun

Otizmli bir çocuk için disiplin stratejisi oluştururken tutarlılık ve belirgin bir düzen şarttır. 

Disiplin yöntemlerinizde tutarlı olduğunuzda, çocuğunuz uygunsuz bir davranış sergilediğinde neyle karşılaşacağını bilir. Tutarsız disiplin taktikleri ise kafa karışıklığına yol açabilir; çocuk hareketlerinin ardındaki sonuçları anlayamayabilir ve bu da daha fazla davranış sorununu tetikleyebilir. 

Sonuç

Disiplin, her ebeveyn için zorlayıcı bir konudur. Ancak otizmli bir çocuğa ebeveynlik yaparken, kötü davranışı görmezden gelmek ile vurma gibi cezalandırıcı olumsuz disiplin yollarına başvurmak arasındaki o ince çizgide yürürsünüz. Yine de geleneksel disiplin yöntemleri otizm spektrumundaki çocuklarda işe yaramaz ve genellikle ters teper; çünkü çocuk uygunsuz davranışlarını sürdürmeye devam edecektir.

Otizmli çocuğunuza sınırlar koymakta ve disiplin sağlamakta zorlanıyorsanız, çocuğunuza uygun bir çözüm bulmak adına terapistlerle ve otizmli çocuğu olan diğer ebeveynlerle iletişime geçmenizi öneririz. Çocuğunuza sevginizi ve otizme dair anlayışınızı göstermek için yapabileceğiniz en iyi şey, kendinizi eğitmek ve onun hatalarından ders alıp olumsuz davranışlarını değiştirebileceğine inanmaktır.