Onderzoek en tests voor logopedie

Wanneer ouders een kind laten onderzoeken voor spraak- en taalproblemen, willen de meesten weten wat voor tests hun kind krijgt, wanneer ze een onderzoek moeten overwegen en hoe je een geschikte logopedist vindt. In deze blog gaan we dieper in op de verschillende testbatterijen die je kind kan krijgen en leggen we uit hoe en wanneer zo'n onderzoek het beste kan plaatsvinden.

Test of Preschool Vocabulary (TOPV)

De Test of Preschool Vocabulary (TOPV) meet het vermogen van een kind om losse woorden te herkennen en te gebruiken die alle woordsoorten en verschillende basisbegrippen vertegenwoordigen, zoals voorwerpen, gebeurtenissen en ervaringen. De woorden worden op volgorde van moeilijkheid aangeboden, oplopend van bekende woorden en concepten naar minder bekende (wbspublish.com).

De TOPV is onderverdeeld in expressieve woordenschat (wat je kind mondeling en schriftelijk kan produceren) en receptieve woordenschat (welke woorden je kind begrijpt). De TOPV wordt gebruikt bij kinderen van 2 jaar tot 5 jaar en 11 maanden. Deze test helpt bij:

• Het signaleren van kinderen met gesproken taalstoornissen
• Het vaststellen van de vroege semantische vaardigheden
• Het vergelijken van de receptieve en expressieve woordenschat
• Het volgen van de vooruitgang tijdens de taaltherapie
• Het doen van wetenschappelijk onderzoek

Clinical Evaluation of Language Fundamentals (CELF)

Er zijn verschillende versies van de CELF, afhankelijk van de leeftijd van je kind. Ongeacht de leeftijdscategorie is de opzet van de test in grote lijnen hetzelfde. De instructies kunnen verschillen en de complexiteit van de subtests past zich hierop aan. Als logopedist neem ik deze test heel graag af, omdat hij echt naar elk aspect van de taalvaardigheid van een kind kijkt. De CELF bevat verschillende subtests die een diepgaand beeld geven van de taalontwikkeling: Begrippen en aanwijzingen opvolgen, Woordstructuur, Expressieve woordenschat, Zinnen herhalen, Zinsbouw, Basisbegrippen, Zinnen herhalen in context, Woordklassen en Fonologisch bewustzijn.

De CELF-tests beginnen al op peuter-/kleuterleeftijd en lopen door tot in de volwassenheid. De test wordt afgenomen als een kind of jongere moeite heeft met het vormen van zinnen, het onthouden van mondelinge informatie, het opvolgen van meervoudige opdrachten of de woordenschat.

Comprehension Assessment of Spoken Language (CASL)

De CASL kijkt naar taalverwerkingsvaardigheden en taalkennis. Hij kan worden ingezet bij kinderen vanaf drie jaar en worden afgenomen tot een leeftijd van 21 jaar. Het fijne aan deze test is dat hij antwoord geeft op uiteenlopende hulpvragen, zoals de indicatie voor logopedie, plaatsing in het speciaal onderwijs, het vaststellen van een taalachterstand of -stoornis, of het meten van taalvaardigheden bij meertalige kinderen.

Goldman-Fristoe Test of Articulation (GFTA-3)

De GFTA is een test die kijkt naar de articulatievaardigheden, oftewel: hoe je kind klanken, lettergrepen, woorden, zinnen en verhalen uitspreekt. De test kan worden gebruikt vanaf een leeftijd van 2 jaar tot 21 jaar.

Het grote voordeel van de GFTA is dat de afname slechts 15 tot 20 minuten duurt. Dat maakt hem perfect voor jonge kinderen, die vaak nog niet de concentratie hebben voor langere tests. De GFTA maakt vrijwel zeker deel uit van het onderzoek als je kind op schoolleeftijd is en niet duidelijk spreekt.

Oral and Written Language Scales (OWLS)

De OWLS kijkt naar hoe goed je kind geschreven taal begrijpt en produceert, en hoe het mondeling zinnen formuleert. Afhankelijk van het niveau van je kind duurt de afname 40 minuten tot 2 uur. De test kan al vanaf 3 jaar worden afgenomen, al raad ik aan te wachten tot kinderen zinnen kunnen vormen en beginnen met het schrijven van letters.

Bij de OWLS vult je kind een verhaal aan op basis van een plaatje dat de logopedist laat zien. Het verhaaltje wordt beoordeeld op een logische opbouw, woordenschatgebruik, interpunctie- en hoofdletterfouten en een grammatica die past bij de leeftijd. Ook moeten er zinnen worden gevormd op basis van gegeven woordenschat (definities).

Peabody Picture Vocabulary Test (PPVT)

De Peabody Picture Vocabulary Test "meet de receptieve (luister)woordenschat van een individu en biedt tegelijkertijd een snelle indicatie van de verbale begaafdheid of leeraanleg" (Dunn en Dunn, 1981). De PPVT is ontworpen voor personen van 2,5 tot 40 jaar. De test bestaat uit een reeks woordenschatitems met een oplopende moeilijkheidsgraad. Het kind luistert naar een woord dat de onderzoeker uitspreekt en wijst vervolgens een van de vier plaatjes aan die de betekenis van het woord het best weergeeft.

De PPVT heeft ook een expressief onderdeel waarbij het kind een aangewezen plaatje moet benoemen. Ook deze woorden worden naarmate de test vordert steeds complexer.

Screening Test for Developmental Apraxia of Speech (STDAS)

De STDAS is een screeningsinstrument dat wordt afgenomen om te bepalen of het taalbegrip van een kind hoger scoort dan de expressieve taalvaardigheid. Als een kind meer begrijpt dan het kan uitspreken, is dat een belangrijk signaal voor mogelijke verbale ontwikkelingsdyspraxie (apraxie). Blijkt er inderdaad zo'n verschil te zijn, dan zal een logopedist verder onderzoek doen voor een definitieve diagnose. Verbale dyspraxie is een neurologische spraakmotorische ontwikkelingsstoornis die het vermogen beïnvloedt om bewuste spraakplannen om te zetten in motorische bewegingen, wat leidt tot moeizaam en beperkt spreken. Eigenlijk lukt het ze niet om de woorden die ze in hun hoofd hebben, soepel uit te spreken.

De STDAS duurt ongeveer 15 minuten en is geschikt voor kinderen van 4 tot 12 jaar.

Test of Language Development (TOLD)

De TOLD is vergelijkbaar met de CELF. Het is een test die kijkt naar het vermogen van een kind om taal te begrijpen en te formuleren. De TOLD-tests zijn ook afgestemd op specifieke leeftijdsgroepen. Zo is er een versie voor jonge kinderen, maar ook een variant die kan worden gebruikt voor pubers en jongvolwassenen.

Het afnemen van de TOLD duurt tussen de 40 minuten en 2 uur. De testduur hangt erg af van het niveau van je kind en of er eventuele cognitieve problemen of aandachts-problemen meespelen die het onderzoek lastiger maken.

Wanneer ga je naar een logopedist?

Bij Speech Blubs hebben we al heel wat artikelen geschreven over wanneer je hulp moet inschakelen voor de spraakontwikkeling van je kind. In plaats van een lang verhaal waarin we alles herhalen wat al geschreven is, is mijn belangrijkste advies aan ouders: vertrouw op je onderbuikgevoel. Jij kent je kind het allerbeste. Denk je dat er iets niet helemaal goed zit, zoek dan hulp. Als een professional naar je kind kijkt en zegt dat alles keurig op schema loopt, geeft dat in elk geval rust. En als er wel ondersteuning nodig is, krijgt je kind meteen de juiste hulp.

Vertrouw op je gevoel. Jij kent je kind immers het best!

Waarom logopedie?

Een ouder vroeg ons eens waarom een kind eigenlijk in therapie zou gaan. Er zijn verschillende redenen waarom een kind logopedie kan krijgen:

1. Een achterstand in praten of communiceren
2. Onduidelijke spraak die moeilijk te verstaan is voor leeftijdsgenootjes, familie en vrienden
3. Het kind maakt geen gebaren of brabbelt niet om te communiceren
4. Weinig oogcontact of moeite met sociale vaardigheden
5. Moeite met schriftelijke taalvaardigheden
6. Problemen met het verwerken van informatie (zowel gesproken als geschreven)
7. Moeite met het geheugen

Merk je een of meer van de bovenstaande signalen op bij je kind? Vraag dan gerust een verwijzing voor logopedie aan via je huisarts of het consultatiebureau.

De kans is groot dat er een wachtlijst is bij de logopedist. Download gerust alvast de Speech Blubs-app om thuis samen spelenderwijs aan spraak en taal te werken. Het is zinvolle schermtijd waarmee je kind oefent met rijmen, woordenschat, articulatie, sociale vaardigheden en mondmotoriek. Wat de achtergrond van je kind ook is: deze app helpt om de spraakontwikkeling met veel plezier te stimuleren!