7 kroków terapii artykulacji

W tym artykule

• Zaburzenia artykulacji: Po pierwsze . . .
• 7 kroków terapii artykulacji
• • Krok 1: Izolacja
  • Krok 2: Sylaby
  • Krok 3: Słowa
  • Krok 4: Zdania
  • Krok 5: Opowiadania
  • Krok 6: Rozmowa
  • Krok 7: Generalizacja

Jeśli Twoje dziecko ma trudności z mową, prawdopodobnie nie zastanawiasz się nad dokładną mechaniką powstawania dźwięków. A przecież nawet wymówienie prostej głoski „t” wymaga ogromnej precyzji! Język musi dotknąć podniebienia, struny głosowe pozostają bezczynne i jednocześnie trzeba wypchnąć powietrze z ust, aby powstał właściwy dźwięk. Na każdym etapie tego procesu coś może pójść nie tak – i właśnie po to istnieje terapia artykulacji. Koncentruje się ona na korygowaniu głosek, których dziecko nie potrafi wymówić poprawnie lub wyraźnie, czyli na tzw. „zaburzeniach artykulacji”.

Jeśli Twoje dziecko ma trudności z niektórymi głoskami, być może zmaga się z zaburzeniem artykulacji. Oto kilka artykułów, w których znajdziesz pomysły na to, jak może wyglądać logopedia i ćwiczenia artykulacyjne. Aby ułatwić sobie wspólne ćwiczenia, pobierz aplikację Speech Blubs.

• Terapia artykulacji: kompleksowy przewodnik dla rodziców
• Terapia artykulacji głoski B
• Terapia artykulacji głoski H
• Terapia artykulacji głosek DŻ i CZ
• Terapia artykulacji głoski L
• Terapia seplenienia
• Terapia artykulacji głoski M
• Terapia artykulacji głoski N
• Terapia artykulacji głoski NG
• Terapia artykulacji głoski R
• Terapia artykulacji głoski S
• Terapia artykulacji głoski SZ
• Terapia artykulacji głosek T i D
• Terapia artykulacji głoski Ł

Zaburzenia artykulacji: Po pierwsze . . .

Pierwszym krokiem jest wizyta u specjalisty – to logopeda musi ustalić, jakich dźwięków dziecko nie potrafi prawidłowo wymówić, czyli określić rodzaj zaburzenia artykulacji.

Jako rodzic z pewnością potrafisz już teraz wsłuchać się w mowę dziecka i wymienić głoski, które nie brzmią tak, jak powinny. Warto jednak pamiętać, że niektórych dźwięków dzieci nie opanowują aż do około 5. roku życia (np. głoski „r”), dlatego pewne trudności rozwojowe są zupełnie normalne.

Logopeda przeprowadza badanie mowy dziecka, aby ustalić nie tylko, na których głoskach należy się skupić, ale także w jakim miejscu w słowie pojawiają się błędy (na początku, w środku czy na końcu).

• Ponadto sprawdza, jakie wzorce pojawiają się w mowie:
• Czy dziecko zastępuje daną głoskę inną?
• Czy próbuje ją wymówić, ale dźwięk jest zniekształcony lub niewyraźny?
• A może zupełnie ją pomija?

Logopeda wyjaśni Ci również, jak rozwój Twojego dziecka wypada na tle rówieśników i które głoski rozwijają się w sposób typowy.

7 kroków terapii artykulacji

Krok 1: Izolacja

Pierwszym krokiem w pracy nad zaburzeniami artykulacji jest proces izolacji głoski. Polega on dokładnie na tym, na co wskazuje nazwa: na wyodrębnieniu dźwięku, który sprawia dziecku trudność. Na przykład, jeśli problem dotyczy głoski „s”, logopeda rozpocznie od ćwiczeń izolujących tylko ten jeden dźwięk. Dziecko powtarza głoskę /s/, /s/, /s/ tak długo, aż osiągnie odpowiedni poziom poprawności. Gdy to nastąpi, można przejść do kolejnego etapu terapii.

Krok 2: Sylaby

Ćwiczenie głoski w sylabach polega na dodaniu samogłoski przed lub po ćwiczonym dźwięku. Na przykład, jeśli pracujemy nad głoską „s”, po dodaniu samogłoski powstaną sylaby: „sa”, „so”, „sy”, „se”. Z kolei przy głosce „p” i dodaniu samogłoski z przodu otrzymamy: „ap”, „op”, „up”.

Krok 3: Słowa

Gdy dziecko opanuje poziom sylab, możecie przejść do poziomu wyrazów. Chodzi po prostu o umieszczenie ćwiczonej głoski w słowie, na odpowiedniej pozycji. Jeśli na przykład ćwiczymy głoskę /t/ w nagłosie (na początku wyrazu), proponujemy dziecku powtarzanie takich słów jak „tata”, „trawa”, „talerz” czy „torba”. Jeśli celem jest wygłos (na końcu słowa), możemy wybrać słowa: „kot”, „płot”, „but” czy „bat”.

Krok 4: Zdania

Kiedy dziecko potrafi już użyć ćwiczonego słowa w całym zdaniu, macie za sobą połowę celów terapii artykulacji! Brawo!

W zdaniu możecie umieścić dowolne słowo zawierające ćwiczony fonem. Starajcie się użyć jak najwięcej słów z tą głoską, na przykład: „Mały Tomek turla twardy kamyk”.

Krok 5: Opowiadania

Nie jest to standardowy krok w terapii artykulacji, ale warto o nim wspomnieć, ponieważ świetnie sprawdza się w pracy ze starszymi dziećmi (w wieku szkolnym). Starszaki mogą same układać i zapisywać historyjki, używając jak największej liczby trudnych dla nich głosek. Następnie poproś dziecko o przeczytanie opowiadania na głos i powtórzenie tych słów, które nie zabrzmiały w pełni wyraźnie.

Krok 6: Rozmowa

Etap swobodnej rozmowy w terapii znacznie łatwiej trenować poza gabinetem. Logopeda na zajęciach może poruszać konkretne tematy lub pokazywać ilustracje, zachęcając do konwersacji. W domu po prostu rozmawiajcie o codziennych sprawach i zwracaj uwagę, czy dziecko pamięta o poprawnej wymowie. Jeśli błędy wciąż stale się pojawiają, poinformuj o tym terapeutę – być może warto na pewien czas wrócić do ćwiczeń na poziomie zdań.

Krok 7: Generalizacja

Generalizacja to ostatni krok w terapii artykulacji! Gdy dziecko opanuje poprawną wymowę na poziomie słów, zdań i rozmowy, jest gotowe na ten etap. Polega on na zadbaniu o to, by dziecko mówiło czysto i wyraźnie w każdej sytuacji życiowej (np. na placu zabaw, w kinie czy podczas jazdy samochodem). Jeśli tak nie jest, logopeda może zadecydować o powrocie do ćwiczeń na poziomie zdań lub rozmowy!

Pobierz aplikację Speech Blubs, aby poznać więcej pomysłów na terapię artykulacji oraz praktycznych wskazówek. A jeśli cokolwiek budzi Twój niepokój, skonsultuj się ze specjalistą – logopeda oceni, czy Twoje dziecko potrzebuje wsparcia!