Terapia artykulacyjna: kompleksowy przewodnik dla rodziców

Eksperci uznają to za „zaburzenie dźwięków mowy” w motorycznej produkcji głosek. Amerykańskie Stowarzyszenie Mowy, Języka i Słuchu (ASHA) podaje, że „podejścia artykulacyjne skupiają się na każdej nieprawidłowości dźwiękowej i są często wybierane przez specjalistę, gdy błędy dziecka mają podłoże motoryczne; celem jest prawidłowa produkcja docelowej głoski (głosek).”

Witamy w naszej serii kompleksowych przewodników, które łączą autorów bloga wokół ważnych tematów szczegółowo omawianych na naszej stronie. W tym przewodniku dowiesz się wszystkiego, co warto wiedzieć o diagnozie, objawach i metodach terapii artykulacyjnej.

Terapia artykulacyjna z aplikacją Speech Blubs

Dzięki ponad 1500 zabawnych i edukacyjnych ćwiczeń Speech Blubs to świetny sposób na ćwiczenie artykulacji w domu. Rozpocznij bezpłatny okres próbny i zobacz, jak Twój maluch od razu uczy się nowych dźwięków, słów lub zdań!

Krok pierwszy: Czym są zaburzenia artykulacji?

Stanford Children’s Health wyjaśnia, że „zaburzenie artykulacji to niezdolność do prawidłowego wymawiania określonych dźwięków mowy po przekroczeniu pewnego wieku. Dźwięki te mogą być opuszczane, dodawane, zniekształcane lub zamieniane. Pamiętaj, że niektóre zmiany dźwięków mogą wynikać z akcentu i nie są błędami wymowy. Oznaki zaburzeń artykulacji mogą obejmować:

• Opuszczanie dźwięków w słowach (np. mówienie „koła” zamiast „szkoła”)
• Dodawanie dźwięków do słów (np. mówienie „pylac” zamiast „plac”)
• Zniekształcanie dźwięków w słowach (np. seplenienie międzyzębowe przy „szafa”)
• Zamienianie dźwięków w słowach (np. mówienie „jower” zamiast „rower”).”

Krok drugi: Zrozumienie przyczyn

Rodzice powinni pamiętać, że istnieje wiele przyczyn trudności z mową u dzieci – mogą to być zaburzenia rozwojowe, zespoły genetyczne, ubytek słuchu czy też uszkodzenia mózgu.

Warto też pamiętać, aby nie brać tego do siebie – każde dziecko rozwija się we własnym tempie. To nie jest kwestia złego wychowania ani niczego, co zależy bezpośrednio od Ciebie.

Weź głęboki oddech. Podchodź do tego dzień po dniu. Twoje dziecko chce mówić tak samo bardzo jak Ty.

Krok trzeci: Jak częsty jest to problem?

Choć większość zapracowanych rodziców ma nadzieję, że dziecko po prostu wyrośnie z tego typu trudności, w większości przypadków potrzebna jest odpowiednia interwencja. Pierwszym krokiem powinna być pomoc specjalisty, ale nie zapominaj też o Speech Blubs! Nasza aplikacja oferuje gry i ćwiczenia mowy opracowane we współpracy z logopedami, które pozwalają dziecku ćwiczyć podczas oczekiwania na wizytę lub między spotkaniami!

Dla szerszego obrazu, Narodowy Instytut Głuchoty i Innych Zaburzeń Komunikacyjnych (NIDCD) przy Narodowych Instytutach Zdrowia (NIH) przedstawia krótkie statystyki:

Głos, mowa, język i połykanie

• Prawie 1 na 12 (7,7%) dzieci w USA w wieku 3–17 lat miało w ciągu ostatnich 12 miesięcy zaburzenia związane z głosem, mową, językiem lub połykaniem.¹
• Wśród dzieci z zaburzeniami głosu, mowy, języka lub połykania, 34% dzieci w wieku 3–10 lat ma zaburzenia sprzężone w komunikacji lub połykaniu, podczas gdy w wieku 11–17 lat jest to 25,4%.¹
• Chłopcy w wieku 3–17 lat są bardziej narażeni na zaburzenia głosu, mowy, języka lub połykania niż dziewczynki (9,6% w porównaniu do 5,7%).¹
• Występowanie zaburzeń głosu, mowy, języka lub połykania jest najwyższe u dzieci w wieku 3–6 lat (11,0%), w porównaniu do dzieci w wieku 7–10 lat (9,3%) oraz dzieci w wieku 11–17 lat (4,9%).¹
• Prawie jedno na 10 (9,6%) czarnoskórych dzieci (w wieku 3–17 lat) ma zaburzenia głosu, mowy, języka lub połykania, w porównaniu do 7,8% dzieci rasy białej i 6,9% dzieci pochodzenia hiszpańskiego.¹

Dla jeszcze lepszego kontekstu ASHA przedstawia kamienie milowe artykulacji u dzieci. Poniższa tabela pokazuje wiek, w którym większość dzieci rozwija poszczególne głoski. U dzieci uczących się więcej niż jednego języka niektóre głoski mogą pojawić się wcześniej lub później.

Do 3. miesiąca

Głuży (wydaje pojedyncze gardłowe dźwięki)

Do 5. miesiąca

Śmieje się i wydaje radosne dźwięki podczas zabawy

Do 6. miesiąca

Gaworzy, powtarzając sylaby przypominające mowę, np. pa, ba, mi, da

Do 1. roku

Gaworzy dłuższe ciągi sylab, np. mimi, papa, bababa

Do 3. roku życia

Wymawia głoski m, n, h, p, b, t, d, k, g oraz f w słowach;
Najbliższe osoby rozumieją mowę dziecka

Do 4. roku życia

Wymawia głoski j i w w słowach;
Może nadal popełniać błędy przy głoskach s, sz, cz, dż, z, l oraz r;
Większość osób rozumie mowę dziecka

Jeśli Twoje dziecko wydaje się opóźnione względem tych ogólnych etapów, skonsultuj się ze specjalistą, jakim jest logopeda, aby przeprowadzić badanie przesiewowe. Im wcześniej sprawdzisz te trudności, tym szybciej wykluczysz inne problemy, takie jak zaburzenia przetwarzania fonologicznego.

Krok 4: Czy logopedia może pomóc?

Zwłaszcza w czasach niepewności gospodarczej rodzice dbający o budżet zastanawiają się, czy wizyta u specjalisty jest warta czasu i pieniędzy. Badania pokazują, że ukierunkowana terapia przynosi efekty u większości dzieci, zależnie od ich indywidualnej sytuacji.

Pedia Plex zauważa, że logopedzi „dysponują różnorodnymi testami artykulacji, które pozwalają zidentyfikować konkretne potrzeby dziecka. Mogą również ocenić budowę anatomiczną jamy ustnej i mięśni, aby sprawdzić, czy te funkcje wpływają na sposób mówienia i tworzenia dźwięków”. W rzeczywistości istnieje 7-etapowy proces określania trudności dziecka w wymowie fonemów. Więcej informacji znajdziesz na naszym blogu w artykule terapeutki z New Jersey, Stacie Bennett: „7 etapów terapii artykulacyjnej”.

Gdy wiesz już, które głoski sprawiają problem, mamy dla Ciebie praktyczne metody, gry i ćwiczenia logopedyczne. Zobacz nasze inne artykuły na ten temat:

• Terapia artykulacyjna głoski B – opanowanie do trzeciego roku życia; złącz wargi, pozwól im energicznie się rozewrzeć i dodaj dźwięczny głos.

• Głoska H – opanowanie do trzeciego roku życia; /H/ powstaje poprzez zbliżenie fałdów głosowych na tyle, by utrudnić przepływ powietrza, ale bez uruchamiania głosu dźwięcznego.

• Terapia artykulacyjna głosek DŻ i CZ – opanowanie do siódmego roku życia; zacznij od wolnego i wyraźnego wymawiania głoski dla dziecka: „dż, dż, dż”, a jeśli Twoje dziecko uwielbia pociągi, bawcie się nimi często, powtarzając głośno: „ciuch-ciuch!”.

• Terapia artykulacyjna głoski L – opanowanie do szóstego roku życia; ćwiczcie, śpiewając „la, la, la, la”.

• Terapia artykulacyjna seplenienia – pokaż dziecku, jak ułożyć język na górze jamy ustnej, tuż za przednimi zębami, zanim wypuści powietrze, aby wymówić głoskę. Gdy zrobi to poprawnie, poproś o kilkukrotne powtórzenie dźwięku: „s, s, s”.

• Niezwykła głoska M – opanowanie do trzeciego roku życia; „ma-ma-ma” to jedno z pierwszych połączeń dźwięków i sylab, ponieważ powstaje przez złączenie warg – to jedna z pierwszych umiejętności motorycznych, jakich uczą się nasze dzieci.

• Terapia artykulacyjna głosek nosowych – opanowanie do szóstego roku życia; zacznijcie ćwiczenia od powtarzania zbitek takich jak „ing”, „ang” i „ung”.

• Terapia artykulacyjna głoski R – opanowanie do szóstego roku życia; zacznijcie ćwiczyć, rycząc jak lew lub wołając „arrr!” jak pirat.

• Głoska S – opanowanie do ósmego roku życia; aby uzyskać czyste brzmienie /s/, język unosi się wysoko w jamie ustnej, niemal dotykając wałka dziąsłowego na podniebieniu. Ruch ten powinien utworzyć rowek wzdłuż środka języka, przez który przepływa strumień powietrza. Ponieważ język zwęża przestrzeń przepływu wydychanego powietrza, głoska /s/ ma charakterystyczny, cichy świst.

• Głoska SZ – opanowanie do siódmego roku życia; najprostszym sposobem na sprawdzenie, czy dziecko potrafi wymówić /sz/, jest poproszenie go o przyłożenie palca do ust i powiedzenie „ĆŚŚŚŚ” lub „SZZZZ”, tak jakby chciało uciszyć kogoś w tajemnicy.

• Terapia artykulacyjna głosek T i D – opanowanie do szóstego roku życia; zacznijcie od wzmacniania mięśni języka, zachęcając dziecko do przytrzymania czubkiem języka małego smakołyka na wałku dziąsłowym.

Jeśli szukasz konkretnych gier do terapii artykulacyjnej, zobacz ten artykuł:

• 6 gier dla dzieci do terapii artykulacyjnej – oto świetne zabawy, które sprawdzą się nawet wtedy, gdy Twojemu dziecku trudno usiedzieć w jednym miejscu!

Jeśli masz pytania lub zauważasz, że Twoje dziecko odstaje od rówieśników, skonsultuj się ze specjalistą – niech to będzie logopeda – w sprawie terapii artykulacyjnej. W międzyczasie wypróbuj Speech Blubs, aby zorientować się, na jakim etapie rozwoju mowy znajduje się Twój maluch w porównaniu z powyższymi kamieniami milowymi. A poza tym w aplikacji znajdziesz mnóstwo gier i zabaw, które zajmą Twoje dziecko, gdy ćwiczycie w domu.