Terapia artykulacyjna głosek T i D: poradnik dla rodziców

https://www.youtube.com/watch?v=hGZ9GwrNWmU

Dzieje się tak, ponieważ obie głoski powstają w tym samym miejscu. Jedyna różnica to dźwięczność – /t/ jest bezdźwięczne, a /d/ dźwięczne. Jeśli twoje dziecko wymawia /t/, ale nie /d/, wystarczy, że nauczysz je „włączać głos” przy głosce /d/. A jeśli jest odwrotnie, uczysz je „wyłączać głos”, szepcząc głoskę /t/.

Czy twoje dziecko potrafi unieść czubek języka?

Najpierw sprawdź, czy twoje dziecko potrafi unieść przednią część języka (czubek) i dotknąć nim podniebienia. Jeśli urodziło się ze skróconym wędzidełkiem języka, nie będzie w stanie tego zrobić.

Podcięcie wędzidełka to bardzo prosty i częsty zabieg, podczas którego usuwa się niewielki fałd skóry łączący język z dnem jamy ustnej. Po zabiegu dziecko może unieść język i ułożyć go we właściwym miejscu.

Większość dzieci jednak po prostu nie wie, gdzie powinien znajdować się język. Dlatego najczęściej zastępują głoski /t/ i /d/ głoskami /k/ i /g/, które powstają z tyłu jamy ustnej.

Pokaż dziecku, gdzie ułożyć język przy /t/ i /d/

Jeśli unoszenie czubka języka nie sprawia problemu, chodzi po prostu o jego ułożenie. Pokaż dziecku, gdzie powinien znajdować się język przy każdej z głosek. Możesz to zrobić przy lustrze – to najzabawniejszy i najskuteczniejszy sposób, bo przy okazji możecie stroić śmieszne miny.

Innym sposobem, by dziecko dotarło językiem do tego miejsca, jest pobudzenie małą szczoteczką do zębów dziąseł tuż za górnymi przednimi zębami (wałka dziąsłowego) oraz czubka języka. Następnie poproś dziecko, by położyło czubek języka za przednimi zębami. Gdy język będzie na miejscu, niech spróbuje powtórzyć samą głoskę /t/ lub /d/. Powinno mu się udać.

Naucz dziecko unosić język przy /t/ i /d/

Jeśli unoszenie języka sprawia trudność, lubię zachęcić dziecko do próby małą nagrodą. Umieszczam np. odrobinę pianki marshmallow albo masła orzechowego tuż za jego zębami. Potem proszę, żeby dziecko spróbowało smaku. Oczywiście, żeby to zrobić, musi unieść język. Można z tego zrobić zabawę.

https://www.youtube.com/watch?v=FeIyJPoY9qo

Obejrzyj ten film o głosce R. Tę samą zasadę możesz zastosować, ucząc dowolnego ułożenia języka, także przy głoskach T i D!

Zanim podasz smakołyk, zawiąż dziecku oczy. Niech zgadnie, co ma na podniebieniu. Gdy czubek języka będzie na miejscu, poproś, by spróbowało powiedzieć /t/ lub /d/. Możesz powiedzieć: „Zrób jak zegar: t-t-t-t-t-t”. Ze wszystkich wskazówek, którymi dzielę się z rodzicami, ta jest jedną z najskuteczniejszych w ćwiczeniu artykulacji.

Ćwiczenia wzmacniające język

Jeśli współpracujesz z logopedą, przed rozpoczęciem terapii przeprowadzi on badanie motoryki narządów mowy. Oceni wtedy wszystkie struktury w obrębie jamy ustnej i wokół niej. Jeśli coś okaże się osłabione, zaleci ćwiczenia do wykonywania w domu, które wzmocnią ten obszar.

Jednym ze sposobów na wzmocnienie mięśnia języka jest przytrzymywanie przez dziecko czubkiem języka chrupki kukurydzianej lub cukierka typu drażetka na wałku dziąsłowym. Zróbcie z tego zabawę: dziecko trzyma smakołyk, a ty liczysz do 10 – potem może go zjeść. Zwykle sprawdza się to u dzieci od 4. roku życia. Możesz ćwiczyć też z młodszymi – tylko upewnij się, że nie używasz niczego, czym mogłyby się zakrztusić.

Przejście do sylab

Gdy dziecko potrafi wymówić samą głoskę /t/ lub /d/, czas wprowadzić sylaby. Poproś je, by dodawało samogłoski do głoski. Na przykład: „to, ta, te, tu, at, ot, ut”. Głoska może być na początku lub na końcu sylaby, a ty możesz przeplatać /t/ i /d/.

Przejście do słów

Twoje dziecko opanowało sylaby i jest gotowe, by wymawiać głoski w słowach. Poniżej znajdziesz 6 linków ze strony Mommy Speech Therapy do ćwiczenia głosek /d/ i /t/. Pobierz karty obrazkowe ze słowami zaczynającymi się na /t/ i /d/, kończącymi się na nie lub z /t/ czy /d/ w środku i ćwiczcie w domu. Proponuję zrobić z kart grę – np. bingo albo kółko i krzyżyk.

1. /t/ na początku słowa
2. /t/ w środku słowa
3. /t/ na końcu słowa
4. /d/ na początku słowa
5. /d/ w środku słowa
6. /d/ na końcu słowa

Jak grać w bingo artykulacyjne?

1. Kliknij przycisk poniżej, aby pobrać naszą planszę do bingo artykulacyjnego
2. Wydrukuj planszę i daj ją dziecku albo wytnij obrazki i włóż je do woreczka
3. Niech dziecko wybierze słowo z planszy / woreczka
4. Znajdźcie to słowo w aplikacji Speech Blubs i poćwiczcie je, bawiąc się zabawnymi filtrami i oglądając filmiki edukacyjne
5. Dziecko wygrywa, gdy przećwiczy trzy obrazki w rzędzie (w poziomie, w pionie lub po skosie) albo całą planszę

Przejście do zdań

Prawie przeszliście już wszystkie etapy terapii artykulacyjnej. Gdy dziecko konsekwentnie i poprawnie wymawia głoski w słowach, wprowadźcie je do zdań.

Na przykład przy słowach z /t/ możesz użyć zdania „To jest _________.”

Uzupełnij lukę słowami zaczynającymi się na /t/, które ćwiczyliście, np. „To jest tygrys” albo „To jest talerz”. Pamiętaj, że dziecko może opanować głoskę w jednej pozycji, a w pozostałych jeszcze nie. To w porządku, jeśli ćwiczycie /t/ na początku słowa w zdaniach, a w dwóch pozostałych pozycjach wciąż jesteście na etapie sylab lub słów.

Opowiadania i rozmowa

Ostatnim etapem terapii są opowiadania i rozmowa. Poproś dziecko, by czytało ci na głos i opowiadało o swoim dniu i o tym, co robi. Jeśli jeszcze nie czyta, niech wymyśla zabawne historyjki – zobaczysz, na ile jego mowa jest zrozumiała.

Gdy dobrze radzi sobie z opowiadaniem, możecie przejść do poziomu rozmowy. Na tym etapie możesz poprawiać dziecko, jeśli zapomni spontanicznie wymówić głoski /t/ i /d/.

Każde dziecko przechodzi terapię inaczej i w innym tempie. Nie porównuj swojego dziecka z innymi i bądź cierpliwy!

Jeśli twoje dziecko ma trudności z innymi głoskami, oto artykuły, które podsuną ci pomysły na logopedię i ćwiczenia artykulacyjne:

• Terapia artykulacyjna: kompletny poradnik dla rodziców
• Terapia artykulacyjna głoski B
• Terapia artykulacyjna głoski H
• Terapia artykulacyjna głosek DŻ i CZ
• Terapia artykulacyjna głoski L
• Terapia artykulacyjna seplenienia
• Terapia artykulacyjna głoski M
• Terapia artykulacyjna głoski N
• Terapia artykulacyjna głoski NG
• Terapia artykulacyjna głoski R
• Terapia artykulacyjna głoski S
• Terapia artykulacyjna głoski SZ
• Terapia artykulacyjna głoski W