Articulatietherapie voor de T- en D-klank: een gids voor ouders

https://www.youtube.com/watch?v=hGZ9GwrNWmU

Dat komt doordat beide klanken op dezelfde plek worden gevormd. Het enige verschil is de stem: de /t/ is stemloos en de /d/ is stemhebbend. Kan je kind wel een /t/ maken maar nog geen /d/, dan leer je het gewoon om voor de /d/ "de stem aan te zetten". Is het andersom, dan leer je je kind om "de stem uit te zetten" door de /t/ te fluisteren.

Kan je kind het puntje van de tong optillen?

Kijk eerst of je kind het voorste deel van de tong (het puntje) kan optillen tot boven in de mond. Is je kind geboren met een te kort tongriempje, dan lukt dit niet.

Een tongriemoperatie is een heel eenvoudige en veelvoorkomende ingreep waarbij het kleine stukje huid wordt verwijderd dat de tong met de mondbodem verbindt. Na deze ingreep kan je kind de tong optillen naar de juiste plek.

De meeste kinderen weten echter gewoon niet goed waar hun tong moet zijn. Daarom vervangen veel kinderen de /t/ en /d/ door de /k/ en /g/, die achter in de keel worden gevormd.

Leer je kind waar de tong moet liggen bij /t/ en /d/

Lukt het optillen van het tongpuntje prima, dan gaat het alleen om de plaatsing. Laat je kind zien waar de tong moet liggen voor elke klank. Dat kan met een spiegel: dat is het leukst en het meest effectief, want jullie kunnen er ook gekke bekken bij trekken.

Een andere manier om je kind dat deel van de mond te laten vinden, is het tandvlees achter de voortanden (de tandkas of alveolaire rand) en het tongpuntje te stimuleren met een klein tandenborsteltje. Vraag je kind daarna het tongpuntje achter de voortanden te leggen. Ligt de tong goed, laat je kind dan een losse /t/ of /d/ nadoen. Zo zouden de klanken moeten ontstaan.

Leer je kind de tong op te tillen voor /t/ en /d/

Is het optillen van de tong lastig, dan gebruik ik graag een beloning om het kind te motiveren. Ik leg dan iets als marshmallow of pindakaas vlak achter de tanden. Daarna vraag ik het kind het eten te proeven. Om het te kunnen proeven, moet het natuurlijk de tong optillen. Je kunt er ook een spelletje van maken.

https://www.youtube.com/watch?v=FeIyJPoY9qo

Bekijk deze video over de R-klank. Hetzelfde principe kun je gebruiken om elke tongpositie aan te leren, ook voor de T- en D-klank!

Blinddoek je kind voordat je het eten erbij haalt. Je kind moet raden wat je tegen het gehemelte hebt gelegd. Ligt het tongpuntje op zijn plek, laat je kind dan de /t/ of /d/ zeggen. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: "Doe eens een klok na: t-t-t-t-t-t." Van alle tips en trucs die ik geef, is dit een van de meest succesvolle articulatietips voor ouders.

Oefeningen om de tong te versterken

Werk je al met een logopedist, dan doet die vóór de start van de therapie een mondmotorisch onderzoek. Daarbij wordt gekeken naar alle structuren in en rond de mond. Is er iets zwak, dan krijg je oefeningen mee om thuis dat specifieke gebied te versterken.

Een manier om de tongspier te versterken is je kind een cheerio of smartie met het tongpuntje tegen de tandkas te laten houden. Speel een spelletje waarbij je kind het vasthoudt terwijl jij tot 10 telt, en daarna mag het worden opgegeten. Dit werkt meestal goed bij kinderen van 4 jaar en ouder. Het kan ook met jongere kinderen, maar gebruik dan niets waarin ze zich kunnen verslikken.

Door naar lettergrepen

Kan je kind de /t/ of /d/ los uitspreken, dan is het tijd voor lettergrepen. Laat je kind hiervoor klinkers na de klank toevoegen. Bijvoorbeeld: "toe, tie, ta, ti, aat, iet, oot." De klank kan aan het begin of het eind van de lettergreep staan, en je kunt afwisselen tussen /t/ en /d/.

Door naar woorden

Je kind beheerst de lettergrepen en is klaar om de klanken in woorden te zeggen. Hieronder vind je 6 links van Mommy Speech Therapy om mee te oefenen met de /d/ en /t/. Download de plaatjeskaarten met woorden die beginnen met /t/ en /d/, eindigen op /t/ en /d/ of waarin /t/ of /d/ in het midden staat, en oefen ermee thuis. Maak er een spelletje van, zoals bingo of boter-kaas-en-eieren.

1. /t/ aan het begin van woorden
2. /t/ in het midden van woorden
3. /t/ aan het eind van woorden
4. /d/ aan het begin van woorden
5. /d/ in het midden van woorden
6. /d/ aan het eind van woorden

Hoe speel je articulatiebingo?

1. Download onze articulatiebingokaart via de knop hieronder
2. Print de kaart en geef hem aan je kind, of knip de plaatjes uit en doe ze in een zakje
3. Laat je kind een woord kiezen van de kaart of uit het zakje
4. Zoek het woord op in de Speech Blubs-app en oefen het, speel met leuke filters en bekijk leerzame video's
5. Je kind wint als het drie plaatjes op een rij heeft geoefend (horizontaal, verticaal of diagonaal) of de hele kaart

Door naar zinnen

Je bent bijna door de hele opbouw van articulatietherapie heen. Gebruikt je kind de klanken consequent en correct in woorden, zet ze dan in zinnen.

Voor /t/-woorden kun je bijvoorbeeld de zin "Tik op de _________." gebruiken

Vul de lege plek in met de /t/-beginwoorden die jullie hebben geoefend: "Tik op de tafel" of "Tik op de tijger." Onthoud dat je kind de klank op één positie al kan beheersen, maar op de andere nog niet. Het is prima om de /t/ aan het begin al in zinnen te oefenen, terwijl je voor de andere twee posities nog op lettergreep- of woordniveau zit.

Verhalen en gesprekken

De laatste stap van de therapie zijn verhalen en gesprekken. Laat je kind hardop voorlezen en vertellen over zijn dag en wat het doet. Kan je kind nog niet lezen, laat het dan gekke verhaaltjes verzinnen en kijk hoe verstaanbaar het spreekt.

Gaat het vertellen van verhalen goed, dan kun je door naar gespreksniveau. Op dit punt mag je je kind verbeteren als het vergeet de /t/ en /d/ spontaan uit te spreken.

Elk kind doorloopt de therapie op zijn eigen manier en in zijn eigen tempo. Vergelijk je kind niet met anderen en heb geduld!

Heeft je kind moeite met andere klanken? Deze artikelen geven je ideeën voor logopedie en articulatieoefeningen:

• Articulatietherapie: een complete gids voor ouders
• Articulatietherapie voor de B-klank
• Articulatietherapie voor de H-klank
• Articulatietherapie voor de J- en TJ-klank
• Articulatietherapie voor de L-klank
• Articulatietherapie bij slissen
• Articulatietherapie voor de M-klank
• Articulatietherapie voor de N-klank
• Articulatietherapie voor de NG-klank
• Articulatietherapie voor de R-klank
• Articulatietherapie voor de S-klank
• Articulatietherapie voor de SJ-klank
• Articulatietherapie voor de W-klank